Uhlířské Janovice – kościół św Idziego

Historia

   Pierwotny romański kościół św. Idziego w Uhlířskich Janovicach mógł zostać zbudowany w drugiej połowie XII wieku lub w pierwszej połowie XIII stulecia. W XIV wieku przykościelna osada znacząco się rozwinęła w związku z czym w drugiej ćwierci XIV wieku lub nieco później dokonano gotyckiej przebudowy i powiększenia świątyni. Dodatkowo w latach 90-tych XIV wieku jej wnętrza ozdobiono ściennymi polichromiami. W okresie renesansu przeprowadzano jedynie mniejsze modyfikacje wyglądu budynku. Poważniejsze przekształcenia nastąpiły w stylistyce barokowej w 1690 roku (okna, wystrój wnętrza). Jeszcze w 1773 roku powstała nowa empora, lecz w latach 1767-1795 w Uhlířskich Janovicach wzniesiono nowy kościół, a średniowieczna budowla straciła na znaczeniu. W ramach reform cesarza Józefa kościół został zdesakralizowany i przeznaczony do rozbiórki, na szczęście miejscowa gmina sprzeciwiła się temu i zaczęła utrzymywać budowlę z własnych środków. Przed połową XIX wieku stan kościoła był już jednak bardzo zły, zniszczeniu uległa między innymi zachodnia kruchta, cz też wieża. W 1869 roku kościół został naprawiony, lecz niestety już w 1904 roku spłonął (choć prezbiterium ocalało). Rekonstrukcja miała miejsce w latach 1908-1909 według projektu Ludvíka Láblera. W ostatniej fazie restauracji w 1914 roku odsłonięto XIV-wieczne freski, ponownie restaurowane w latach 1953–1954, a następnie po 2011 roku.

Architektura

   Romański kościół św. Idziego był niedużą budowlą o prostokątnej w planie nawie. Po gotyckiej przebudowie z XIV wieku pozostały po nim jedynie ściana zachodnia i północna. Do powiększonej nawy dostawiono wówczas od wschodu wielobocznie zamknięte prezbiterium, wzmocnione dwustopniowymi przyporami. Po stronie północnej wybudowana została zakrystia. Pierwotne portale wejściowe znajdowały się po stronie południowej i zachodniej, lecz ich dzisiejsze ościeża w dużym stopniu są wynikiem prac z początku XX wieku. Wnętrze świątyni od końca XIV wieku zdobiły malowidła ścienne ułożone w trzy poziome pasy ze scenami w prostokątnych polach (między innymi wjazd Chrystusa do Jerozolimy, Chrystus przed Piłatem, biczowanie Chrystusa, zejście Lewiatana do piekła). Prezbiterium przykryto sklepieniem krzyżowo – żebrowym, zakrystię kolebkowym, nawa natomiast pierwotnie posiadała drewniany strop.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Uhlířské Janovice, kostel sv. Jiljí.