Talmberk – zamek

Historia

   Zamek Talmberk został wzniesiony na początku XIV wieku przez Arnošta z rodu Kouniców, którego potomkowie dzierżyli go aż do połowy XV stulecia. Około 1390 został bezprawnie zagarnięty przez braci Havela i Viléma Medków z Valdeka, którzy uwięzili prawowitego właściciela, Diviša z Talmberka. Dopiero po siedmiu latach, w 1397 roku, na podstawie decyzji sądu ziemskiego, zostali zmuszenia do jego uwolnienia i zwrotu Talmberka. Wydarzenie to lub początek wojen husyckich zmusił Diviša do wzmocnienia fortyfikacji zamku, który najwyraźniej przetrwał niespokojny okres bez większych strat. Po śmierci Diviša w 1415, jego właścicielami byli Oldřich z Talmberka, a następnie od 1437 roku Hynek z Talmberka, prawdopodobnie ostatni członek rodu założyciela zamku. Kolejne wiadomości pochodzą dopiero z 1473 roku, kiedy to na zamku siedział Bedřich Ojířa z Očedělic i 1487 roku, kiedy był własnością Bedřicha z Šumburka i Talmberka. Około początku XVI wieku zamkowe dobra zostały połączone z majątkiem Čestín, co podkopało ekonomiczną podstawę zamku, który zapewne wkrótce potem został opuszczony. W 1533 roku w testamencie Michala Slavaty z Chlumu został już opisany jako niezamieszkany. Z czasem jego ruiny posłużyły jako źródło darmowego materiału budowlanego, a co gorsza na jego terenie zaczęto budować nowe domostwa, doprowadzając do prawie całkowitego unicestwienia zabytku.

Architektura

   Talmberk wzniesiono na niewysokim, ale skalistym cyplu ponad wsią o tej samej nazwie, pośród okolicznych wzgórz z których część niekorzystnie miała większą wysokość. Na północy od spłaszczonego grzbietu został oddzielony poprzecznym przekopem, przed którym zapewne rozłożyło się podzamcze, także zabezpieczone suchą fosą i drewnianymi obwarowaniami. Rdzeń zamku otrzymał formę zbliżoną do prostokąta, którego północna, wjazdowa kurtyna muru chroniona była narożną, cylindryczną wieżą. Jej średnica w górze (podobnie jak na zamku Volfštejn) nieznacznie się zmniejszała, a poza obwód murów wystawała jedynie w połowie. Tuż pod nią od zachodu przepruto portal bramny, chroniony także z przeciwnego, północno – zachodniego narożnika, drugą, lecz mniejszą cylindryczną wieżą. Została ona niejako wstawiona w narożnik muru, nie wystając poza zewnętrzny obwód. Główny budynek mieszkalny zajął południową, lekko rozszerzoną część dziedzińca. Posiadał on sklepione kolebkowo piwnice. Całość zamku została otoczona zewnętrznym, niższym murem parchamu, w którego czołowej części wzniesiono podłużny budynek bramny.

Stan obecny

   Ruiny Talmberku są smutnym przykładem zamku który jeszcze w latach 30-tych XX wieku posiadał zachowaną znaczną część murów, które niestety na skutek zaniedbań, a zwłaszcza niekontrolowanego rozrostu prywatnych zabudowań nie przetrwały do dziś. Obecnie widoczna jest jedynie dolna część głównej wieży i niewielkie fragmenty murów. Wstęp na ich teren jest utrudniony z powodu prywatnych domów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Dodatky, Praha 2002.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Vychodni Cechy t.VI, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.