Tachov – kościół Wniebowzięcia Panny Marii

Historia

   Duży gotycki kościół Wniebowzięcia Panny Marii wzniesiono w drugiej połowie XIV wieku, za rządów cesarza Karola IV, na skutek szybkiego rozwoju miasta Tachov, którego mieszkańcom przestał wystarczać starsza, niewielka świątynia św. Wacława. Nowa budowla już na początku wojen husyckich była w złym stanie, a dodatkowo dwóch miejscowych proboszczów opuściło ją z obawy przed husytami. Po przetrwaniu niespokojnej pierwszej połowy XV wieku, kościół spłonął wraz z całym miastem w 1492 roku. Dokonano wówczas szeroko zakrojonych remontów i przekształceń, utrzymanych w stylu późnogotyckim. W 1558 roku świątynia została ponownie zniszczona przez pożar. W trakcie renowacji dobudowano najwyższą kondygnację wieży oraz wprowadzono do wnętrza nowe wyposażenie. W 1618 roku budowlę zakupiła luterańska rada miejska, lecz pomimo tego wkrótce kościół został splądrowany przez radykalnych protestantów. Pod koniec wojny trzydziestoletniej w 1646 roku został ponownie spustoszony, tym razem przez Szwedów, którzy nie oszczędzili także całego miasta. Renowację przeprowadzono w 1678 i ponownie w latach 1785 – 1787 w stylistyce barokowej. Próbę przywrócenia świątyni pierwotnego wyglądu podjęto w trakcie regotyzacji z lat 1904- 1908.

Architektura

   Kościół wzniesiono w najwyższym punkcie miasta, w pobliżu północnej części jego obwarowań, prawdopodobnie w celu wykorzystania jako strażnicy jego wysokiej wieży. Zbudowano go jako dużą trójnawową budowlę bazylikową ze znacznie niższymi nawami bocznymi i z prezbiterium o szerokości nawy głównej, zakończonym po stronie wschodniej trójbocznie. Całkowita długość kościoła wyniosła 45,5 metra, wraz z czworoboczną wieżą, która stanęła na osi fasady zachodniej. Obecnie ma ona 70 metrów wysokości i osiem drewnianych kondygnacji, przy czym górne piętro zostało dobudowane w XVI wieku. Na parterze wieży umieszczono sklepioną krzyżowo przestrzeń, przez którą prowadzi wejście bezpośrednio do korpusu kościoła. W jej narożnikach, na styku z nawami bocznymi, umieszczono dwie wieloboczne wieżyczki z klatkami schodowymi. Po stronie południowej prezbiterium usytuowano prostokątną w planie zakrystię z dwoma polami sklepienia krzyżowo – żebrowego. Chór wzmocniono wysokimi przyporami, pomiędzy którymi znalazły się duże ostrołukowe okna, w których osadzono maswerki (obecne pochodzą z XVI wieku).
   Wewnątrz nawę główną oddzielono od naw bocznych niskimi arkadami, a całość korpusu zwieńczono sklepieniami krzyżowo – żebrowymi opartymi na filarach międzynawowych i zawieszonych na konsolach służkach. Konsole te ozdobiono herbami patronów i darczyńców świątyni. Podobne zwieńczenie zastosowano w prezbiterium, lecz tam służki sklepienne opadają aż do posadzki. W zachodnią część korpusu wstawiono emporę, początkowo zapewne drewnianą. Dostęp do niej zapewniają przywieżowe wieżyczki z klatkami schodowymi. Pierwsze piętro wieży posiada jedno okno na południowej ścianie, drugie piętro jest oświetlone przez dwa okna szczelinowe, a na trzecim, czwartym i piątym piętrze zastosowano mniejsze, nieregularnie umieszczone otwory okienne. Na szóstym piętrze znajdują się dzwony kościelne i trzy wysokie okna pozwalające na rozchodzenie się dźwięku (czwarte okno w zachodniej części jest dziś zamurowane). Na siódmym piętrze znajduje się mechanizm zegarowy oraz dwa okna na południu i północy i po jednym na zachodzie i wschodzie. Na ósmym piętrze wieży znajdowało się dawniej mieszkanie dzwonnika i można było przejść do górnej galerii oraz za pomocą drabin na poddasze kościoła.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel Nanebevzetí Panny Marie (Tachov).