Historia
Pierwsza pisemna wzmianka o zamku odnotowana została w 1370 roku, kiedy to w dokumentach pojawił się Ješek ze Svojkova. Rok później ze Svojkova pisał się już niejaki Vnouček. Niedługo później zamek nabył Henslín z Chlumu i Svojkova, jeden z manów możnych panów z Dubé („miles dominorum de Duba”). W 1389 roku zapisano, że choć pisał się on z Chlumu, to zamieszkiwał w Svojkovie („dictus de Chlum residens in Swoykow”).
Syn Henslína, Jan Kepka z Chlumu, zapisał się w historii jako członek delegacji udającej się w 1415 roku z mistrzem Janem Husem na sobór do Konstancji. Po wybuchu rewolucji husyckiej jego potomkowie zamieszkiwali na zamku przez kolejne 30 lat. W latach 40-tych XV wieku w Svojkovie siedzieć miał rycerz Mikeš Pancíř ze Smojna, plądrujący okoliczne przygraniczne tereny. Z tego powodu w 1445 roku na zamek wyprawić się miała karna zbrojna wyprawa z miast łużyckich i z rejonu Litoměřyc. Po tych wydarzeniach prawdopodobnie na zamku co najmniej do 1457 roku dalej rezydowali członkowie rodziny Jana Kepki. W późniejszych latach zamek był utrzymywany, ale przechodził często z rąk do rąk pomiędzy rodami drobnej szlachty.
Według jednego z wczesnonowożytnych przekazów, w 1590 roku Bedřich z Rodovic sprzedał Svojkov możnemu Janowi z Vartenberka, a ten rozebrał wszystkie drewniane elementy zamku, który został następnie całkowicie opuszczony. Jednak według zapisów urzędowych, w 1591 roku zamek „Sswoykow” kupiła Barbora Vartenberska z Lobkovic. W takim przypadku mógł on funkcjonować aż do około 1632 roku, kiedy to Zdeněk Lev Libštejnský z Kolovrat pod zamkowym wzgórzem ufundował wygodniejszą rezydencję.
Architektura
Zamek został zbudowany na masywnym bloku piaskowca, usytuowanym na północno – wschodnim cyplu większego wzniesienia. Pionowe ściany ostańca dominowały nad poziomem gruntu około 20 metrami wysokości. W pobliżu natura ukształtowała jeszcze skalisty ostaniec po stronie zachodniej, a także mniejsze skały na północnym – wschodzie. Lokalnie wydobywany piaskowiec posłużył do budowy murowanych elementów zamku, uzupełnianych elementami drewnianymi, osadzanymi w kamiennych kieszeniach i rowkach.
Po północnej stronie przestrzeń pomiędzy głównym, podłużnym blokiem a mniejszą skałą zachodnią wypełniono kamiennym murem, który wraz z odcinkami na południu i południowym – zachodzie utworzył niewielki dziedziniec, pierwotnie zapewne zastawiony drewnianą zabudową. W głównym bloku piaskowca, a także w mniejszej skale po stronie zachodniej wykuto szereg pomieszczeń, tworzących łącznie aż trzy poziomy użytkowe. Łączące je schody poprowadzono od strony dziedzińca, wzdłuż ścian, przy których nadwieszono także kilka drewnianych ganków. Z przekazów pisemnych wiadomo, iż na terenie zamku znajdowało się przynajmniej jedno pomieszczenie z drewnianą okładziną służącą do lepszej akumulacji ciepła.
Wejście na zamkowy dziedziniec znajdować się mogło po stronie południowo – zachodniej, w sąsiedztwie mniejszej skały, przy której mur przepruty byłby portalem bramy. W takim przypadku brama byłaby też połączona z pomieszczeniem wykutym w dolnej części mniejsze skały zachodniej, wyposażonym w trzy szczelinowe otwory, z których dwa skierowano na zachód a jeden na południowy – wschód. Taki układ otworów pozwalałby na kontrolę przedpola zamku i przestrzeni bezpośrednio przed bramą.
Stan obecny
Do dnia dzisiejszego z zamku przetrwały dwa fragmenty kamiennych murów, z których szczególnie dobrze zachował się fragment po stronie północnej z widocznym wąskim otworem okiennym i śladami po mocowaniach belek drewnianego ganku. Gniazda po belkach widoczne są również na piaskowcowych skałach, w których zobaczyć można szereg wykutych pomieszczeń. Niestety część z nich została przekształcona w trakcie neogotyckich modyfikacji zamkowej skały z XIX wieku, w trakcie wkomponowywania jej w romantyczny park. Wstęp na teren zamku jest obecnie wolny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Gabriel F., Panáček J., Hrady okresu Česká Lípa, Praha 2000.
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Čechy, t. III, red. Z.Fiala, Praha 1984.