Starý Hrozňatov – zamek

Historia

   Najstarsza informacja o zamku Starý Hrozňatov (Altkiensberg) pochodzi już z 1217 roku, kiedy to w dokumencie pojawił się niejaki Jindřich z Kinsberku, ministeriał chebski. W tym samym roku na zamku miał zostać zagłodzony Hroznata z Teplá, uwięziony za rzekomą nienawiść do wiary, choć raczej chodziło o przyziemne spory majątkowe.
   Od 1322 roku zamek stał się lennem Korony czeskiej, oddanym wraz z całym regionem Chebu przez Ludwika Bawarskiego za 20 000 hrywien królowi Janowi Luksemburskiemu. W latach 1342–1360 na Starým Hrozňatovie siedział Arnošt Winkler z Falknova, a w 1380 roku Bohuslav z Hartenberka. W 1396 roku zamek kupił za 1200 złotych reńskich i 12 kop groszy czeskich najwyższy łowczy króla Wacława IV Jindřich Pluh z Rabštejna. Po śmierci w 1401 roku wdowa po nim sprzedała Starý Hrozňatov miastu Cheb, które już rok później oddało go swym mieszczanom i lennikom: Wawrzyńcowi i Albrechtowi Frankegrünerom. Ich potomkowie posiadali zamek do 1506 roku (z przerwą na lata 1470–1486), kiedy to nowym właścicielem został Kryštof z Týna. W XVI wieku za panów z Týna Starý Hrozňatov został przebudowany w stylistyce renesansowej. Pod koniec wojny trzydziestoletniej, w 1648 roku, gdy właścicielami byli przedstawiciele rodu Schönfel, zamek splądrowali i spalili Szwedzi. Później został on odrestaurowany w stylu barokowym. W pierwszej połowie XIX wieku praski mieszczanin Jan Nonner dokonał “romantycznej” przebudowy swej rezydencji, w trakcie której z powodu groźby zawalenia obniżono budynek mieszkalny (Shnilá Wieża). Przekształcone zostały także lub wybudowane na nowo inne zamkowe budynki.

Architektura

   Zamek usytuowano na wysoko położonym cyplu, odciętym od reszty terenu na zachodzie poprzecznym przekopem. Ponad fosą pierwotnie przerzucono drewniany, zapewne zwodzony most. Tuż za bramą usytuowano masywną cylindryczną wieżę zwaną dziś Czarną Wieżą. Otrzymała ona 3 metrowej grubości mury w przyziemiu i 32 metry wysokości. Nie była ona powiązana bezpośrednio z obwodem murów obronnych, lecz stała w bliskiej ich odległości, w czołowej części zamku. Wejście do nie umieszczono wysoko ponad poziomem dziedzińca, a szczyt zwieńczono krenelażem. Wewnątrz poszczególne kondygnacje rozdzielały płaskie, drewniane stropy. Pełniła rolę typowego bergfriedu (stołpu), czyli miejsca ostatecznej obrony, a zarazem ochraniała drogę dojazdową i bramę. Czworoboczny budynek mieszkalny o formie przypominającej wieżę (Shnilá Wieża), usytuowano w tylnej, zachodniej, najbezpieczniejszej części zamku. Jego przyziemie (a w zasadzie suterena), częściowo wykute w skale, otrzymało sklepienie kolebkowe.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego w stanie pierwotnym przetrwał jedynie bergfried – Czarna Wieża. Pozostała część zabudowań została gruntownie przekształcona w okresie nowożytnym, widoczne są jedynie piwnice pod dawnym wieżowym budynkiem mieszkalnym. Obecnie Starý Hrozňatov znajduje się w rękach prywatnych, a jego właściciel po 2006 roku przeprowadził renowację zabytku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Dodatky 2, Praha 2005.

Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Zapadni Cechi t.IV, Praha 1989.