Soběslav – zamek

Historia

   Miasto Soběslav jako własność możnego rodu Rožmberków po raz pierwszy zostało wspomniane w źródłach historycznych w 1293 roku. Wzniesiony na jego terenie zamek wzmiankowano dopiero w 1385 roku, lecz prawdopodobnie powstał on wcześniej, być może z inicjatywy Jindřicha z Rožmberka na początku XIV wieku lub w ostatnim trzydziestoleciu XIV wieku. Był on siedzibą burgrabiego, który zarządzał rozległymi dobrami Rožmberków, został także włączony w ciąg obwarowań miejskich Soběslava.
   W 1394 roku w trakcie sporów szlachty z królem Wacławem IV, Jindřich III z Rožmberka więził władcę między innymi na zamku soběslavskim. W okresie wojen husyckich Soběslav był dwukrotnie, w 1421 i 1435 roku, zdobywany i niszczony przez buntowników. Zapewne ucierpiał wówczas także i zamek. Naprawiono go wraz z obwarowaniami miejskimi podczas wojny domowej między królem Jerzym z Podiebradów i Unią Zielonogórską w 1467 roku.  Rok później Jan z Rožmberka musiał wydać miasto Zdeňkowi ze Šternberka, choć zamek zachował. W Soběslawiu przebywała wówczas załoga polskich najemników. Dopiero w 1481 roku bracia Petr i Vok z Rožmberka odzyskali kontrolę nad miastem.
   W XVI wieku znaczenie zamku spadało, a soběslavski majątek został w znacznej części rozsprzedany pod koniec stulecia przez Petra Voka. Jego następca, Jan Jiří ze Švamberka część zamku przebudował na czeską szkołę dla młodzieży, lecz po wybuchu wojny trzydziestoletniej została ona z powodu braku funduszy zamknięta, a budynek cesarz Ferdynand II przekazał miastu, które przeznaczyło go na spichlerz, a następnie od 1628 roku na browar. Temu celowi służył aż do 1951 roku.

Architektura

   Zamek był włączony w obwód miejskich fortyfikacji w północno – zachodnim narożniku Soběslava. Było to niewielkie założenie, którego głównym elementem był dom na planie prostokąta, przystawiony do północnej kurtyny muru miejskiego. Budynek był podpiwniczony, piętrowy i miał po cztery pomieszczenia w piwnicy i przyziemiu, przy czym komory piwniczne zwieńczono sklepieniami kolebkowymi, a parter i piętro posiadały płaskie, drewniane stropy. Na piętrze usytuowano wielką salę, dostępną z dziedzińca poprzez portal i drewniany ganek oraz z sąsiedniej mniejszej komnaty. W latach 60-tych XV wieku przy zachodnim narożniku budynku dobudowano masywną podkowiastą wieżę. Od strony zewnętrznej zamek zabezpieczał dodatkowo drugi pierścień miejskich murów obronnych oraz fosa.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego w bardzo dobrym stanie przetrwała narożna wieża podkowiasta. Obok niej wciąż widoczny jest główny dom zamkowy, mocno jednak przekształcony w czasach nowożytnych. Pobliskie obwarowania miejskie zachowały się fragmentarycznie i są mocno obniżone w stosunku do stanu pierwotnego. Po pracach budowlanych z lat 2001 – 2010 w budynku zamku umieszczono bibliotekę, na terenie której urządzane są imprezy kulturalne, koncerty, wystawy itp. W południowej części domu zamku znajduje się także centrum kultury. Niestety po ostatnim remoncie zabytek oszpecono szklaną dobudówką łączącą wieżę z budynkiem.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Cechy t.V, Praha 1989.