Soběslav – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Pierwszy murowany kościół wybudowano w Soběslavie około 1280 roku. Z biegiem czasu ta mała świątynia przestała wystarczać rosnącemu miastu, dlatego w drugiej połowie XIV wieku ród Rožmberków wraz z mieszczanami zaczęli zbierać fundusze na wielką rozbudowę kościoła. Prace rozpoczęto w latach 60-tych i trwały one do lat 80-tych XIV wieku.
  
W okresie wojen husyckich miasta Soběslav i Tábor opowiedziały się po przeciwnych stronach konfliktu. Spowodowało to w 1421 roku atak wojsk Jana Žižki na Soběslav. Kościół został wówczas splądrowany i spalony, podobno husyci zgromadzili także i spalili na rynku księży katolickich. Kolejny pożar kościoła miał miejsce w 1485 roku. W ramach odbudowy w latach 1485–1487 Beneš z Trhovych Svin i Burian z Táboru wznieśli nową wieżę z kaplicą św. Jana Chrzciciela (stara musiała zostać rozebrana w 1444 roku), rozpoczęto także w latach 90-tych remonty korpusu i prezbiterium, które zaowocowały założeniem nowych, późnogotyckich sklepień. Dodatkowo w 1516 roku mistrz Wendel Roskopf wstawił do świątyni emporę.
   Nowożytne przekształcenia budowli miały miejsce w latach 1597 – 1665. W 1598 roku udekorowano polichromiami prezbiterium, w 1727 roku dostawiono barokową kaplicę św. Jana Nepomucena, a w 1750 zmieniono zwieńczenie wieży. Późniejsze renowacje nie zmieniły już w znaczący sposób wyglądu kościoła. Ostatni znaczący remont miał miejsce w latach 1931–1932.

Architektura

   Kościół z drugiej połowy XIV wieku został wzniesiony jako dwunawowa budowla na planie prostokąta z węższym, także prostokątnym w planie prezbiterium po stronie wschodniej. Po jego północnej stronie znalazła się trójbocznie zamknięta zakrystia, będąca pozostałością starszej, XIII-wiecznej świątyni. Do korpusu po stronie północnej przystawiono masywną, czworoboczną wieżę. Zarówno korpus jak i prezbiterium zostały wzmocnione zewnętrznymi przyporami, pozwalającymi na przeprucie wysokich ścian długimi, ostrołukowymi oknami.
   Wnętrze korpusu nawowego pod koniec XV wieku przykryto ciekawym sklepieniem sieciowym o gwiaździstych wzorach, podtrzymywanym przez dwa smukłe ośmioboczne filary z okrągłymi i ośmiokątnymi cokołami. Wnętrze prezbiterium zwieńczono sklepieniem sieciowym. W zakrystii żebra sklepienne wyrastają z piramidalnych wsporników, które przecinają się w zwornikach z symbolami florystycznymi (między innymi pięciopłatkowa róża, symbol herbowy rodu Rožmberków). Zachodnią stronę korpusu nawowego od 1516 roku zajmowała późnogotycka empora autorstwa znanego architekta Wendela Roskopfa.
   Wieża z końca XV wieku otrzymała siedem kondygnacji o wysokości około 44 metrów (do poziomu dookolnej galerii), z elewacjami przedzielonymi czterema gzymsami. W jej przyziemiu znalazła się zwieńczona sklepieniem krzyżowym kaplica św. Jana Chrzciciela, natomiast na szóstym piętrze zawieszono dzwony, których dźwięk wydobywał się przez cztery wielkie ostrołukowe okna, po jednym z każdej strony świata. Powyżej znajdował się jeszcze ganek i pomieszczenie mieszkalne strażnika miejskiego (przedsionek, kuchnia, główna izba).

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Fišera Z., Městské věže: v Čechách, na Moravě a ve Slezsku, Praha 2011.

Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svatého Petra a Pavla (Soběslav).