Slavkov u Bohdalovic – zamek

Historia

   Osada Slavkov pierwotnie zwała się Louka (niemieckie Lagau) i po raz pierwszy w źródłach pisanych pojawiła się w 1305 roku jako własność Buška z Louky (Busco de Laukka). Wiadomo, iż w 1311 roku ufundował on w Slavkovie kaplicę, którą dwa lata później konsekrował praski biskup Přibyslav. W 1362 roku kaplica ta została podniesiona do rangi kościoła parafialnego. Miejscowe dobra prawdopodobnie podlegały możnemu rodowi Rožmberków, a właściciele zamku byli ich manami. W 1405 roku jeden z potomków Buška, Jan, został wspomniany jako burgrabia na zamku Rožmberk.
   W drugiej połowie XV wieku kolejnymi właścicielami byli Odolenowie z Komařic, a następnie kilku przedstawicieli niższej szlachty, którzy w XVI wieku dokonali renesansowej przebudowy zamku. W 1584 roku Slavkov zakupił możny Vilém z Rožmberka, po którego śmierci w 1592 roku, jego młodszy brat Petr Vok z Rožmberka sprzedał wieś z zamkiem swemu osobistemu lekarzowi. Ten jednak wkrótce zmarł bezpotomnie, a majątek przypadł prawem kaduka cesarzowi Rudolfowi II. Władca w 1599 roku przekazał Slavkov Václavowi Berkovi z Dubé. Ostatnim prywatnym właścicielem zamku było miasto Český Krumlov, które Slavkov nabyło w 1607 roku od Melichara Kolkreitara z Kolkreitu za 11 000 kop miśnieńskich groszy.
   W latach 1800 – 1801 miała miejsce neogotycka przebudowa zamku – do gotyckiej kaplicy dostawiono nawę, a wieżę przekształcono w dzwonnicę. W 1817 roku po niszczycielskim pożarze obniżono o jedną kondygnację (prawdopodobnie drewnianą) budynek mieszkalny. Na dawnym zamku funkcjonowała wówczas szkoła i plebania.

Architektura

   Główny element zamku – wieżę wzniesiono na planie kwadratu z przyziemiem, dwoma piętrami i poddaszem. Wzorem innych budowli tego typu dolna kondygnacja najpewniej służyła celom gospodarczym, a najwyższa (zapewne w formie drewnianej lub szachulcowej nadbudowy) obronnym. Grubość jej murów w przyziemiu dochodziła do 2 metrów. Pół-piwnica i przyziemie w średniowieczu nie były oświetlane żadnymi oknami, a górne kondygnacje jedynie wąskimi otworami szczelinowymi. Z tego powodu raczej można wykluczyć pełnienie przez nią stałej funkcji mieszkalnej. Po zachodniej stronie wieży znajdował się budynek mieszkalny z którego piętra most zwodzony prowadził do ostrołukowego portalu na pierwszym piętrze wieży. Uzupełnieniem rycerskiego sioła była zabudowa gospodarcza po stronie południowej i kaplica św. Bartłomieja we wschodniej części kompleksu, do której przylegał na północnej stronie parterowy aneks zakrystii. Nad nim znajdowało się oratorium, które jeszcze w XVI wieku było połączone krytym gankiem z wieżą. Całość otaczał kamienny mur obwodowy.
   Gotycka kaplica była prostokątną w planie budowlą bez wyróżnionego z bryły zewnętrznej prezbiterium, zwieńczoną wewnątrz sklepieniem krzyżowo – żebrowym i zaopatrzoną w emporę po stronie zachodniej. Żebra sklepienne połączono zwornikami w kształcie pięciolistnej róży, symbolu herbowego Rožmberków. Przystawiony po stronie północnej aneks zakrystii składał się z dwóch części z których węższą zachodnią można interpretować jako klatkę schodową na wspomniane górne oratorium. Być może aneks pełnił także funkcję mieszkalną dla kapłana. Wewnątrz przykryto go sklepieniem kolebkowym, o ostrołukowej formie w przyziemiu. W XV wieku kaplica została powiększona o wschodnią dobudówkę, a na północ od świątyni dostawiono nowy podłużny, sięgający muru obwodowego budynek, być może nowe mieszkanie księdza.

Stan obecny

   Do czasów współczesnych zachował się zamkowy budynek mieszkalny, wieża i przebudowana na kościół dawna kaplica. Zarówno budynek jak i kościół na skutek gruntownych przekształceń zatraciły pierwotne cechy stylowe. W kościele zachowało się jedynie jedno pole oryginalnego sklepienia krzyżowo – żebrowego, a z pierwotnej konstrukcji budynku przetrwała tylko jedna ściana muru obwodowego. Reszta pochodzi z okresu renesansowej przebudowy i jest poprzebijana nowożytnymi już oknami. W lepszym stanie znajduje się wieża z widocznym pierwotnym portalem wejściowym i wąskimi, szczelinowymi oknami. Zamek znajduje się obecnie w rękach prywatnych.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Chotěbor P., Kroupa P., Rykl M., Středověké sídlo ve Slavkově u Českého Krumlova, “Archeologia Historica” 15, 1990.

Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Cechy t.V, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.
Strona internetowa hrady.cz, Historie tvrze Slavkov (Lagau).