Slaný – kościół św Gotharda

Historia

   Pierwotny kościół św. Gotharda w Slanach został wzniesiony w XII wieku przez benedyktynów z klasztoru ostrovskiego w Davle, którzy w tym okresie posiadali tu swą placówkę do zarządzania okolicznych majątków i ziem. Pierwsza gotycka faza przebudowy romańskiej świątyni rozpoczęła się w drugiej połowie XIV wieku, prawdopodobnie jeszcze przed pożarem z 1371 roku, a została ukończona przed wybuchem wojen husyckich. W ich trakcie benedyktyni opuścili Slaný, a kościół przejęli wpierw kapłani utrakwistyczni, a później protestanccy. Budowla znacznie ucierpiała w 1425 roku w trakcie zdobycia miasta przez husyckich Taborytów. W trakcie walk podobno część z obrońców spalono przy kościelnej wieży. Generalny remont kościoła połączony z kolejną przebudową rozpoczęto w połowie XV wieku po zakończeniu wojen i uspokojeniu sytuacji wewnętrznej. Prace te zakończono ostatecznie w 1520 roku. Nowożytne przekształcenia z okresu baroku ograniczyły się do dodania empory w zachodniej części korpusu nawowego oraz wieżyczki schodowej przy fasadzie zachodniej. W 1874 i 1890 roku przeprowadzono renowacje w trakcie których dodano niedużą kruchtę po stronie północnej i powiększono cztery przypory po południowej stronie kościoła. Dalsza renowacja kościoła miała miejsce w 1933 roku, a ostatnie większe prace prowadzono po raz ostatni w latach 70-tych XX wieku.

Architektura

   Budowa gotyckiego kościoła na miejscu starszej romańskiej świątyni przeprowadzana była etapami. Wpierw przy starszej budowli wzniesiono zachodnią wieżę, w kolejnej fazie zbudowano północną nawę boczną, a następnie nawę główną z nowym prezbiterium, prawdopodobnie niższym niż obecne oraz nawę południową. Mury chóru zostały podwyższone i pokryte ściennymi malowidłami w trakcie przebudowy z drugiej połowy XV wieku, kiedy też całość kościoła została zasklepiona. Późnogotycka faza została ukończona w 1520 roku budową zakrystii po południowej stronie prezbiterium.
   W swej ostatecznej późnogotyckiej formie kościół pod koniec średniowiecza osiągnął formę trójnawowej bazyliki o nawie głównej wyższej niż nawy boczne i zwieńczonej wysokim dachem dwuspadowym, wspólnym z krótkim, wielobocznie zakończonym od wschodu prezbiterium. Nawy boczne przykryto dachami jednospadowymi, a całość opięto przyporami, przy czym przy prezbiterium otrzymały one ozdobną formę ze zwieńczeniami w postaci sterczyn. Pomiędzy przyporami przepruto ostrołukowe okna, wąskie, zdobione maswerkami w nawach bocznych, nieco szersze w nawie głównej i największe, trójdzielne w prezbiterium. W północno – zachodni narożnik kościoła włączona została niezbyt wysoka, czworoboczna wieża, po stronie zachodniej sklepiona kruchta, a po stronie południowej prezbiterium czworoboczna, dwukondygnacyjna zakrystia. We wnętrzu chór zwieńczono późnogotyckim sklepieniem sieciowym, natomiast nawy, zakrystię i przestrzeń pod wieżą sklepieniami krzyżowo – żebrowymi, podtrzymywanymi w korpusie przez czworoboczne filary i ostrołukowe arkady.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svatého Gotharda (Slaný).