Historia
Po raz pierwszy nazwa Skuhrov pojawiła się w kronice Dalimila z początku XIV wieku, w przydomku niejakiego Mutiny, który po klęsce Przemysła Ottokara II pod Suchymi Krutami w 1278 roku wsławił się walkami z Brandenburczykami. Nie ma jednak pewności czy murowany zamek już wówczas funkcjonował. Mutina pochodził z rodu Drslaviców. Niedługo później Skuhrov przeszedł w ręce morawskich panów z Meziříčí, gdyż w 1303 roku pisał się z niego Tas z Meziříčí. Prawdopodobnie najpóźniej w tym okresie murowany zamek został wybudowany.
W rękach synów Tasa, Jana i Vzňaty, Skuhrov pozostawał do późnych lat XIV wieku, kiedy to wpierw około 1370 roku zmarł Jan, a następnie w 1384 roku Vzňata. Żaden z nich nie pozostawił potomków. Ich dalszy krewny, Jan z Meziříčí, sprzedał zamek Půcie z Častolovic i Bočkowi z Kunštátu i Poděbrad. W 1396 roku Půta dał go w wianie Annie, księżniczce oświęcimskiej. Przy tej okazji był on po raz pierwszy wyraźnie nazwany, w odróżnieniu od wcześniejszych wzmianek w przydomkach właścicieli. Anna przebywała głównie w Kłodzku i Rychmberku, dlatego być może Skuhrov popadł wówczas w zaniedbanie, może został nawet częściowo opuszczony.
W okresie wojen husyckich zamek nie był odnotowywany w przekazach pisemnych, dopiero w 1454 roku prawem kaduka przypadł królowi (jako spadek pozostawiony bez dziedziców). Władca dał go Zdenkowi z Šternberka, a Zdenek rok później Jerzemu z Podiebrad. Ten późniejszy król czeski musiał w 1457 roku zbrojnie zdobywać Skuhrov na Janie Koldzie z Žampachu, który w samozwańczy sposób zagarnął zamek. Prawdopodobnie na skutek tych wydarzeń zamek został zniszczony i z czasem całkowicie zaniknął. Gdy w 1495 roku miejscowe dobra sprzedawano Vilémowi z Pernštejna, wspomniane zostało tylko miasteczko Skuhrov. W 1558 roku dokument wyraźnie opisał zamek jako opuszczoną ruinę.
Architektura
Skuhrov zbudowano na podłużnym cyplu nad rzeką Bělá i osadą o tej samej nazwie oraz nad bezimiennym, niewielkim strumieniem. Cypel był nietypowo zwrócony dłuższą osią równolegle do doliny po stronie wschodniej, co wystawiałoby na większe zagrożenie cały długi zachodni bok zamku, gdyby nie wąska dolina wspomnianego strumienia, płynącego z północnego – zachodu, dalej u podstawy zachodnich zboczy i dalej po południowej stronie zamku. Na wschodzie wystarczającą ochronę zapewniały strome zbocza, opadające do płynącej około 50 metrów niżej rzeki Bělá. Na północy cypel łączył się z płaskowyżem szyją, którą poprowadzona była droga dojazdowa.
Północną część wzniesienia zajmowało podzamcze, od reszty płaskiego terenu oddzielone szerokim na 20 metrów przekopem i ziemnym wałem, ciągnącymi się od zachodu i północy. Obszar podzamcza miał z grubsza prostokątny w planie kształt o wymiarach 30 x 60 metrów, wyznaczony obwodem głównego muru obronnego i obwarowań parchamu po stronie zachodniej (być może zewnętrzny mur znajdował się także i po stronie wschodniej). Wjazd na teren podzamcza zapewniała brama w narożniku po stronie północno – wschodniej, zapewne umieszczona w wieży lub budynku bramnym. Za czołowym murem na dziedzińcu stał prostokątny budynek, a być może kolejny usytuowany był poprzecznie w dalszej części dziedzińca, dzieląc go w ten sposób na większą część północną i mniejszą południową. Istnienie drugiego budynku nie jest jednak pewne, wgłębienia w terenie mogły bowiem powstać na skutek nowożytnych przekształceń.
Zamek górny od podzamcza oddzielono przekopem o szerokości około 11 metrów. Miał on formę zbliżoną do trapezu ze ściętymi i zaokrąglonymi narożnikami, chronionego zachodnim wałem i rowem, przechodzącymi także na stronę południową. Długość jego dziedzińca na osi północ – południe wynosiła około 47 metrów, szerokość na południu około 28 metrów, a na północy około 23 metry. Wyznaczał go obwód muru obronnego o grubości do 2,5 metra i wysokości która mogła dochodzić do około 12 metrów. Mur prawdopodobnie stanowił główne zabezpieczenie zamku, jako iż nie zachowały się ślady po cylindrycznej wieży głównej, jakoby mającej się mieścić według starszej literatury po stronie północno – wschodniej. Na bezwieżową formę zamku wskazywałoby również morawskie pochodzenie ewentualnego fundatora, jako iż tego typu forma była bardzo rozpowszechniona we wschodniej części królestwa. Zabudowa mieszkalna najpewniej była przystawiona do narożnika południowo – wschodniego dziedzińca, na kształt dwóch budynków o formie litery L. Dodatkowy budynek mógł być także przystawiony do czołowej ściany północnej.
Stan obecny
Do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie fragmenty murów obwodowych zamku górnego, do znacznych wysokości dochodzące zwłaszcza po stronie zachodniej. O dawnej zabudowie świadczą tylko nierówności terenu. Dość dobrze zachowane są również fosy zamkowe, nad którymi w ostatnich czasach zbudowano mosty (przekop na podzamcze został jednak częściowo zasypany). Na miejscu dawnego rdzenia zamku zbudowano małą wieżę widokową, z której roztacza się widok na dolinę rzeki Bělá.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Dodatky, Praha 2002.
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Východní Čechy, t. VI, red. Z.Fiala, Praha 1989.
Záruba F., Počátky šlechtických hradů v Čechách, Plzeň 2025.