Sion – zamek

Historia

   Zamek został zbudowany w latach 1426–1427 przez znakomitego dowódcę i hejtmana husyckiego Jana Roháča z Dubé, jako jego prywatną rezydencję, położoną w bliskości zdobytych w trakcie wojny na kapitule wyszehradzkiej majątków.
   W 1434 roku kiedy większość szlachty porzucała już pierwotne ideały rewolucji i przygotowywała się na porozumienie z Zygmuntem Luksemburczykiem, Jan Roháč prowadził konsekwentnie politykę przeciwną jakiemukolwiek kompromisowi z cesarzem. W tymże roku brał udział w przegranej przez skrajne skrzydło husytów bitwie pod Lipanami u boku Taborytów. Po klęsce i nieudanym okresie w roli przywódcy Taborytów, w 1435 roku wycofał się do Sionu i zintensyfikował prace nad poprawą obronności swego zamku. Na początku maja 1437 roku przybyły pod niego wojska królewskie pod dowództwem Hynka Ptáčka z Pirkštejna. Hynek, krewny Jana Roháča, nie spieszył się z obleganiem zamku, które przeciągało się przez kolejne cztery miesiące. Był to zapewne efekt postępującego niezadowolenia czeskiej szlachty z Zygmunta Luksemburczyka i niechęć do dalszego wzmacniania nielubianego władcy. Sytuację zmieniło dopiero przybycie we wrześniu węgierskich posiłków pod dowództwem Michała Országa, które bez większych problemów po trzech dniach zdobyły i spaliły zamek. Wbrew opisom ówczesnych kronikarzy sympatyzujących z królem Zygmuntem (Eneáš Silvius), którzy przedstawiali zdobycie Sionu jako krwawą i prowadzoną na wielką skalę walkę, badania archeologiczne nie potwierdziły ani zmasowanego ostrzału, ani użycia podkopów. Na całym terenie zamku odkryto jedynie około 100 kamiennych kul, co odpowiadałoby maksymalnie kilku dniom ostrzału. Po zakończeniu oblężenia Jan Roháč został pojmany wraz z około 40 ludźmi załogi zamku i przewieziony do Pragi, gdzie został stracony 9 września 1437 roku na rynku Starego Miasta. Paradoksalnie egzekucja ta tylko wzmocniła opór wobec Zygmunta Luksemburczyka.

Architektura

   Zamek zbudowano na południowo-zachodnim krańcu skalistego cypla, którego stokami poprowadzono mury głównego obwodu obronnego (grubości 1,2-1,6 metra), uformowane w planie na kształt zbliżony do trójkąta. Przed tym rdzeniem zamku, po stronie północno – wschodniej ulokowano podzamcze, obwarowane masywnymi ziemnymi wałami i przekopami, które być może częściowo były pozostałością po starszym grodzie, wykorzystanym przez budowniczych w trakcie wznoszenia fortyfikacji. Podzamcze od głównej części zamku również oddzielał szeroki przekop.
   Czoło rdzenia zamku na całej długości graniczyło z przekopem i było zastawione ciągiem zabudowy, której zewnętrzny mur osiągał tu największą grubość 1,8 metra. W południowo – wschodnim narożniku usytuowano budynek bramny do którego prowadził przerzucony przez fosę most zwodzony. Od północy sąsiadował z nim podłużny budynek mieszkalny, a w przeciwległym narożniku znajdował się krótszy dom z wysoką szkieletową lub drewnianą nadbudową. Bramę od południa zabezpieczał półokrągły bastion przystosowany do obrony ogniowej. Miał on oprócz głównego wjazdu chronić także dostęp z doliny potoku Vrchlice. Było to jedno z najwcześniejszych dzieł obronnych tego typu na terenie Czech. Z zachodniej strony graniczył on z dwupiętrowym budynkiem na planie trapezu, prawdopodobnie o wieżowym charakterze. Była to główna siedziba Roháča z Dubé, której wnętrza ogrzewały co najmniej trzy kaflowe piece, zdobione herbami właściciela i kielichami – symbolami rewolucji husyckiej. Po południowo – zachodniej stronie wieży ciasny narożnik zamku tworzył występ muru, nieco zbliżony w formie do wcześniejszego bastionu oraz znajdowała się tam nieduża budowla na planie trapezu z górną częścią w formie drewnianej lub szkieletowej nadbudowy. Zachodnią część dziedzińca zajmował czworoboczny budynek kuchni, choć warto zauważyć, iż zamek nie posiadał własnego źródła wody. Ostatni, najmniejszy obiekt wzniesiono w północnym narożniku zamku.
   Po zachodniej stronie głównego obwodu obronnego do rdzenia zamku przylegało niewielkie spłaszczenie terenu, które odgrodzono zewnętrznym murem, połączonym z jednej strony ze skałami na południu, a z drugiej z północnym narożnikiem zamku. Zewnętrzny mur (wzniesiony bez użycia zaprawy) miał na celu ochronę rozpadliny, którą można było zejść w dół ku rzece – jedynemu źródłu wody dla mieszkańców zamku.

Stan obecny

   Zamek nie zachował się do czasów współczesnych. Widoczne są jedynie partie fundamentowe budynków i murów obronnych, uczytelnione po przeprowadzeniu prac archeologicznych. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Vychodni Cechy t.VI, Praha 1989.