Sezemice – kościół Świętej Trójcy

Historia

   Kościół Świętej Trójcy ufundowany został około 1270-1280 roku dla zakładanego wówczas klasztoru cysterek, być może na miejscu starszej budowli romańskiej. Służył nie tylko klasztorowi, ale także miejscowej ludności. W 1421 roku został wraz z klasztorem zniszczony przez husyckich taborytów. Po tym wydarzeniu konwent nie podniósł się już, choć sam kościół został odbudowany. W pierwszej połowie XVIII wieku przeprowadzono jego gruntowną barokową przebudowę. Kolejne naprawy miały miejsce w 1873 roku oraz w latach 1940-1941.

Architektura

   W swej najstarszej fazie kościół składał się z pojedynczej, prostokątnej w planie nawy o długości około 17,5 metra, do której już w XIV wieku dostawione zostało węższe, długie na 9,6 metra, wielobocznie zamknięte na wschodzie prezbiterium, wzmocnione od zewnątrz licznymi przyporami. Ich obecność świadczy, iż wnętrze chóru musiało być sklepione. Oświetlały go okna, które pierwotnie miały kształt ostrołuczny z wypełnieniem trójdzielnymi maswerkami. Nawę wypełniała empora usytuowana pośrodku południowej ściany.
   W dobie panowania Karola IV, około 1340-1370, po południowej stronie nawy zbudowana została kaplica św. Antoniego (7,4 x 6,8 metra), składająca się z jednego prostokątnego przęsła i wielobocznego zamknięcia na wschodzie. Niczym miniaturowa wersja prezbiterium, została ona wzmocniona od zewnątrz przyporami. Wewnątrz przęsło zachodnie zwieńczono sklepieniem krzyżowo – żebrowym, wschodnie zamknięcie natomiast sklepieniem sześciodzielnym. Żebra sklepienne spięto zwornikami o formie tarcz herbowych oraz osadzono na ośmiu przyściennych wspornikach z których sześć uformowano na kształt ludzkich głów o indywidualnych cechach wyglądu. W górnej partii ściany północnej umieszczono gotycki portal który zapewniał komunikację pomiędzy emporą w nawie a kaplicą.
   Około 1380-1390 roku po północnej stronie nawy wzniesiono kolejną kaplicę pod wezwaniem św. Anny. Otrzymała ona dwa prostokątne przęsła o łącznych wymiarach 8,9 x 8,2 metra i malutką wieloboczną apsydę po stronie wschodniej. Jej wnętrze przykryto sklepieniem trójpodporowym oraz sześciodzielnym w apsydzie, którą otwarto na kaplicę pięknie profilowaną arkadą. Żebra także tutaj osadzono na rzeźbionych wspornikach, uformowanych na kształt postaci rycerza, skulonego psa, anioła, czy ptaka. Oświetlały je ostrołuczne okna dwudzielne z maswerkami zwieńczonymi trójliśćmi.

Stan obecny

   Na dzisiejszy wygląd kościoła znacząco wpłynęła barokowa przebudowa, która przekształciła przede wszystkim nawę i prezbiterium (pozbawione maswerków okna z półkolistymi zwieńczeniami, gzyms podokapowy, kruchta po stronie zachodniej, przedłużona w XVIII wieku zachodnia część nawy, sklepienia). Gotycką ozdobą pozostały natomiast obydwie boczne kaplice wraz z ich maswerkowymi oknami, sklepieniami, zwornikami i konsolami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Vendl V. K., Soupisu uměleckých památek politického okresu pardubicko-holicko-přeloučského. Soupis 53 (Pardubice), Praha 2007.
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.