Šaumburk – zamek

Historia

   Zamek Šaumburk został zbudowany po 1272 roku, kiedy to biskup Bruno z Schauenburgu zamienił osadę Žopy na wsie Zubrice i Polom, w pobliżu których znajdowała się góra “bardzo dogodna do budowy zamku”. Po wzniesieniu służył on jako centrum administracyjne i obronne zachodniej części miejscowych biskupich dóbr. Prace budowlane już w 1275 roku były na tyle zaawansowane, iż mieszkał w nim burgrabia Mikuláš z Choryně. Nazwa zamku pochodziła od rodowej siedziby Brunona w jego ojczystej Saksonii.
   W okresie zamętu i niepokojów po śmierci króla Przemysła Ottokara II i zgonie biskupa Bruna w 1281 roku zamek został zniszczony i czasowo opuszczony. Odbudowę przeprowadzono około 1307 roku, a ostatni zapis źródłowy o zarządzającym nim burgrabim pochodzi z okresu 1320-1325. Później zaniknął, być może z powodu zbyt dużych rozmiarów i kosztownej konserwacji. W połowie XIV wieku zastąpiono go pobliskim, ale mniejszym Novym Šaumburkiem.

Architektura

   Zamek usytuowano na podłużnym grzbiecie wzniesienia, który nadał mu kształt zbliżony do prostokąta o wymiarach 120 x 50 metrów, co stawiało Šaumburk pośród najrozleglejszych morawskich zamków. Wjazd do niego umieszczono w krótszej kurtynie południowo – wschodniej, poprzedzonej szerokim na 25 metrów i głębokim na 7 metrów przekopem, a przed nim rozbudowanym przedbramiem, zakręcającym przed zamkiem w kierunku wschodnim. Można przypuszczać, iż zewnętrzną strefę obrony zamku stanowiły dodatkowe obwarowania w postaci drewnianej palisady lub częstokołu. Brama mogła być umieszczona albo w wysuniętej przed obwód prostokątnej w planie budowli o wieżowym charakterze, albo w murze obronnym i mniejszej wieżyczce bliżej wschodniego narożnika. W przekopie odnaleziono pozostałości drewnianego mostu który prowadził do bramy.
   Z powodu słabego stanu zachowania układ zabudowy wewnątrz murów obwodowych jest jedynie przedmiotem domysłów. Jego rozpoznanie dodatkowo utrudnia fakt czasowego opuszczenia zamku i późniejszej odbudowy, która nie musiała powtarzać pierwotnego układu. Z pewnością północno – zachodni kraniec zamku, najbardziej oddalony od bramy wjazdowej, zajmował poprzecznie usytuowany pałac o szerokości 10 metrów. Być może miał on też formę w kształcie litery L, zachodząc na zachodnią stronę murów obwodowych. Dzięki badaniom archeologicznym wiadomo, iż jego okna wyposażono w piaskowcowe ościeża o trójlistnych zwieńczeniach, odnaleziono również fragmenty portalu wejściowego. Dalsza zabudowa przystawiona była do wschodniej i zachodniej kurtyny murów. Zapewne z powodu braku podzamcza pełniła ona funkcje gospodarcze i pomocnicze. Bardzo możliwe iż rozległy teren zamku podzielony był pierwotnie poprzecznymi murami, wydzielającymi mniejsze dziedzińce. Wszystko wskazuje na to, iż był pozbawiony wieży głównej, choć prac budowlanych prawdopodobnie nigdy nie ukończono i nie wiadomo jakie były pierwotne plany.

Stan obecny

   Zamek nie przetrwał do czasów współczesnych. Na jego terenie rośnie obecnie las, pośród którego widoczne są niewielkie relikty murów obronnych i dawnych zabudowań, w tym fragmenty ościeży okien i portali. Do Šaumburku prowadzi zielony szlak turystyczny z miejscowości Podhradní Lhota.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Morava t.II, Praha 1989.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.