Historia
Zamek został zbudowany przez ród panów z Kunštátu, a konkretnie przez Kuna, wzmiankowanego w źródłach pisanych w latach 1351-1368. W 1371 roku z Rychvaldu pisał się jego syn, Ješek Puška z Kunštátu. Prawdopodobnie spory właścicieli z margrabią morawskim Janem lub budowa zamku bez jego zezwolenia, doprowadziły do tego, iż w 1375 roku Rychvald został zdobyty i zburzony przez oddziały mieszczan z Brna. W późniejszym okresie został jednak odbudowany i pod koniec XIV wieku należał do panów z Lysic. Kolejna wzmianka z 1437 roku odnotowała, że należał wówczas do Hynka z Ronova i Mitrova, który zastawił go swej małżonce. Późniejsze losy zamku nie zostały udokumentowane. Najpewniej jeszcze w pierwszej połowie XV wieku w nieznanych okolicznościach przestał funkcjonować.
Architektura
Zamek wzniesiono ponad doliną potoku Lysickiego, na krótkim cyplu, poprzedzonym od wschodu podzamczem o kształcie zbliżonym do trójkąta o wymiarach 30 x 25 metrów. Obszar jego dziedzińca zapewne w całości wypełniony był zabudową drewnianą. Podzamcze od północnego – wschodu, wschodu i południowego – wschodu bronił przekop oraz ziemny wał. W części północnej, chronionej stokami doliny, blisko skalistych skarp, szerokość rowu wynosiła około 10 metrów, natomiast na południu rozszerzał się on do 14-18 metrów. Dodatkowa, wyciosana w skale fosa o szerokości 17 metrów i głębokości 6,5 metra oddzielała podzamcze od rdzenia zamku na zachodzie.
Zamek górny otrzymał nieregularny, wieloboczny kształt, dostosowany do formy terenu o wymiarach 55 x 30 metrów. Jego obronę zapewniał mur obwodowy o znacznej grubości 2,7 metra. Wjazd w jego obręb prowadzić musiał przez drewniany most, wiodący wpierw do przedbramia, czy też krótkiego parchamu po stronie północno – wschodniej, którym droga ponad potokiem Lysickim wiodła do głównego dziedzińca. Mniej więcej w środkowej, północnej części międzymurza znajdowała się niezidentyfikowana murowana budowla, zapewne związana z obroną przejazdu.
Dziedziniec zamku górnego został podzielony na dwie części: mniejszą i niżej położoną na północnym – zachodzie, która miała formę wąskiego korytarza, a także większą i wyżej położoną część wschodnią. Obie części łączyły wyciosane w skale schody oraz furta w poprzecznym murze. W większej partii zabudowę mieszkalną stanowił załamany w planie budynek przystawiony do południowej części obwodu muru. W przyziemu dzielił się on cztery pomieszczenia. Być może podobny układ występował także na poziomie piętra, przy czym budynek zapewne nie przewyższał wysokości muru obronnego, do którego był dostawiony. Zamek był założeniem bezwieżowym, którego obrana oparta była na masywnych murach obwodowych.
Stan obecny
Relikty zamku zostały odkopane w trakcie badań archeologicznych z 1959 roku. Dzięki temu widoczne są fragmenty murów, zwłaszcza po stronie zachodniej i północnej dawnego rdzenia zamku. Na zalesionym terenie częściowo czytelne są także obwarowania ziemne w postaci wałów i rowów. Wstęp na ich teren jest wolny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Jižní Morava, t. I, red. Z.Fiala, Praha 1981.
Plaček M., Hrady a zámky na Moravě a ve Slezsku, Praha 1999.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.