Rychleby – zamek

Historia

   Brak przekazów źródłowych odnośnie budowy i fundatora zamku, nawet jego nazwa nie jest pierwotna, lecz została mu nadana w XIX wieku. W świetle odkryć archeologiczny jego początki sięgają końca XIII lub początku XIV wieku. Z pewnością w ciągu kolejnych lat był rozbudowywany. Do pierwotnej zabudowy dodano między innymi zewnętrzny mur parchamu, czworoboczną wieżę i dwa budynki po zewnętrznej stronie głównego obwodu. Na podstawie licznych znalezisk militariów oraz śladów ognia, uważa się, iż zamek zanikł w wyniku działań wojennych w XIV wieku, lub w czasie wojen husyckich. W tym drugim przypadku najbardziej prawdopodobną datą zniszczenia byłby 1428 rok, kiedy husyci w wyprawie przeciwko biskupowi wrocławskiemu Konradowi IV zajęli pobliski zamek Javornik.

Architektura

   Zamek południową stroną przystawiono do stromych zboczy wzgórza, opadających ostro w dolinę potoku Račí. Z tego powodu obwarowania ziemne w postaci wału i suchej fosy otoczyły zamek półokręgiem od zachodu, północy i wschodu. Ich pokonanie umożliwiał długi, zapewne w części zwodzony most po stronie wschodniej, dochodzący do czworobocznej wieży bramnej, a następnie wąskiego dziedzińca, który zapewne pełnił po stronie południowej rolę niewielkiego podzamcza.
   Rdzeń zamku miał formę zbliżoną do owalu o wymiarach 41 × 27,5 metrów ze ściętym narożnikiem północno – zachodnim. Jego ochronę zapewniały masywne mury obwodowe o grubości ponad 2,5 metra oraz drugi, zewnętrzny pierścień muru parchamu, prawdopodobnie zdwojonego po stronie południowo – wschodniej w pobliżu bramy wjazdowej. Wjazd z podzamcza w międzymurze ochraniała czworoboczna wieża po stronie wschodniej, usytuowana w bliskości pierwszej wieży bramnej. Następnie droga wjazdowa podążała parchamem i osiągała główny dziedziniec albo u stóp wieży głównej – bergfriedu, albo po przeciwnej, zachodniej stronie zamku. Cylindryczna wieża główna miała średnicę 10 metrów i mur grubości około 4 metrów. Komunikację pomiędzy jej kondygnacjami zapewniała spiralna, murowana klatka schodowa. Tuż za bergfriedem znajdowała się mniejsza wieża lub struktura w kształcie koła, której cel jest niejasny. Być może kolejna niewielka cylindryczna wieża znajdowała się także w narożniku południowo – zachodnim dziedzińca. Celom mieszkalnym na zamku służyły dwa prostokątne w planie budynki: jeden dostawiony do muru po stronie zachodniej, a drugi po stronie południowo – zachodniej. Ich forma i gabaryty nie były zbyt rozwinięte, miały najwyżej po jednym piętrze ponad przyziemiem. Jedynie budynek zachodni był podpiwniczony komorą o 4 metrach wysokości. Poza głównym obwodem obronnym, po stronie zachodniej usytuowano dwa kolejne budynki. Być może służyły jako stajnie z powodu ograniczonej ilości miejsca na wewnętrznym dziedzińcu. Dostęp do nich mógł wieść północnym międzymurzem.

Stan obecny

   Zamek przetrwał w postaci trwałej, dość zaawansowanej ruiny, dodatkowo przekształconej na początku XX wieku przez miejscowych miłośników historii, zgodnie z ich pomysłami na wygląd średniowiecznych zamków. Nadbudowano wówczas część murów, dowolnie osadzono odnalezione ościeża okien, zmodyfikowano ruiny wieży głównej i dodano kamienne schody w narożniku południowo – zachodnim.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Morava t.II, Praha 1989.
Strona internetowa hrady.cz, hrad Rychleby.