Roztoky u Prahy – zamek

Historia

   Zamek prawdopodobnie został zbudowany pod koniec XIII wieku, choć już w 1233 roku z Roztok pisał się niejaki Petr. W XIII i XIV stuleciu część wsi należała także do klasztoru w Břevnovie, który miał w Roztokach swój dwór. Druga część wsi w latach 1369–1374 należała do Šimona Bohuslava z rodu Olbramoviców. Kolejnymi właścicielami zamku byli prascy mieszczanie: Eberhard z Remeše, a od roku 1381 jego bratr Reinhard z Remeše. Wykupił on klasztorną część wsi i znacznie przebudował zamek, który należał do niego aż do początku wojen husyckich. W 1421 roku zamek przejęli prażanie i trzy lata później sprzedali staromiejskiemu pisarzowi Janowi z Pořešína. Ten wkrótce zmarł, a wdowa po nim sprzedała zamek Lidéřovi z Radkovic, mieszczaninowi z Nowego Miasta praskiego. Prawdopodobnie z powodu waśni między dwoma ośrodkami praskimi, w 1429 roku zamek był oblegany przez wojska Starego Miasta. Budowla przetrwała jednak niespokojny okres XV wieku, wielokrotnie zmieniając później właścicieli. Na przełomie XVI i XVII stulecia z inicjatywy Davida Boryňa z Lhoty, została przebudowana na wygodniejszą rezydencję. W wyniku tej renowacji zamek otrzymał formę renesansową. Podczas walk z okresu wojny trzydziestoletniej zamek spaliła saska armia. Na skutek zniszczeń został on później znacznie obniżony. W XVIII wieku przeprowadzono kolejne, tym razem barokowe przebudowy, między innymi wznosząc arkadowe krużganki wokół całego dziedzińca. W pierwszej połowie XX wieku stan budowli uległ tak poważnemu pogorszeniu, że po 1948 roku rozważano nawet jego rozbiórkę. Budynek uratowano dzięki utworzeniu w nim Regionalnego Muzeum Historii Narodowej.

Architektura

   Zamek wzniesiono o ujścia potoku Únětice do Wełtawy. W swej najstarszej formie miał owalny w planie kształt wyznaczony przez obrys obwodu murów obronnych i otaczającą je nawodnioną fosę. Mniej więcej pośrodku dziedzińca usytuowano czworoboczną, wolnostojącą wieżę mieszkalną o długości boków około 10 metrów. Jej północny narożnik skierowany był w stronę bramy.
   Prawdopodobnie  pod koniec XIV wieku wieża została zburzona, a przy starym obwodzie murów wzniesiono nowe budynki. Pośród nich znajdował się zakrzywiony w planie, dwupiętrowy pałac z kaplicą, po którego bokach znalazły się dwie czworoboczne wieże. W północnej umieszczono przejazd bramny, poprzedzony mostem zwodzonym przerzucanym ponad fosą. Kaplica usytuowana była na wschodnim zakrzywieniu pałacu, w wysuniętym przed obwód wykuszu. Górne kondygnacje budynków i wież najprawdopodobniej były konstrukcji drewnianej lub szachulcowej.

Stan obecny

   Dawny zamek ma dziś formę jednopiętrowego, nowożytnego pałacu bez widocznych z zewnątrz jakichkolwiek elementów pierwotnych. Jedynie pod współczesnymi elewacjami ukrywają się mury obwodowe dawnych obwarowań i budynków z XIV wieku. Obecnie mieści się w nim środkowoczeskie muzeum Roztoky u Prahy.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Praha a Okoli t.VII, Praha 1989.

Menclová D., České hrady, Praha 1972.