Roupov – zamek

Historia

   Zamek został wzniesiony w XIII wieku, lecz znaną do dziś formę osiągnął po przebudowie z lat 1380-1394, przeprowadzonej z inicjatywy Něpra z Roupova, ważnego urzędnika z czasów króla Wacława IV. Już w 1427 roku zamek został oblężony przez wojska husyckie, lecz Jan I z Roupova by ocalić zamek i majątek przeszedł na ich stronę. W toku dalszych walk ród z Roupova znacznie się wzbogacił, dzięki zawłaszczaniu posiadłości kościelnych. Korzystne było także dla nich wierne stanie u boku króla Jerzego z Podiebradów w drugiej połowie XV wieku, dzięki czemu ród z Roupova ciszył się przychylnością władcy, obejmował ważne urzędy i mógł w latach 1486-1493 przeprowadzić na zamku wielką, późnogotycką przebudowę. Kolejną, tym razem renesansową przebudowę przeprowadził Jan IV z Roupova pod koniec XVI wieku, jednak w jej wyniku Jan zadłużył się na taką wysokość, iż już w 1607 roku musiał sprzedać Roupov Janowi z Klenové, katolikowi i zwolennikowi cesarza Ferdynanda II. W 1704 roku, po niespełna stu latach w posiadaniu panów z Klenovej, zamek został sprzedany Janowi Jerzemu z Hauben, który dołączył go do swego majątku w Červenym Poříčí. Zamek popadł wówczas w zaniedbanie i ostatecznie w ruinę. Dodatkowo po pożarze pobliskiej wsi Merklín w 1817 roku został rozebrany w celu pozyskania materiału budowlanego.

Architektura

   Zamek z końca XIV wieku najprawdopodobniej był budowlą bezwieżową, składającą się z trzech skrzydeł (podobnie jak zamek Krakovec) otaczających z grubsza prostokątny, lekko zwężający się ku południowemu – zachodowi dziedziniec. Spośród tych trzech skrzydeł tylne miało najbardziej rozbudowaną formę. Jego sklepione kolebkowo przyziemie dostępne było z dziedzińca i oświetlone pojedynczym prostokątnym, rozglifionym oknem. Również pierwsze piętro, dostępne z zewnętrznego ganku otaczającego wszystkie budynki od strony dziedzińca, było sklepione kolebkowo. Na drugie piętro prowadziły spiralne schody, usytuowane w narożniku dwóch skrzydeł. Znajdowała się tam wielka sala, która zajmowała całe piętro południowo – zachodniego skrzydła. Była ona zwieńczona dwoma polami sklepienia krzyżowo-żebrowego i oświetlona przez dwa prostokątne okna od strony dziedzińca. Po stronie północno – wschodniej zamku prawdopodobnie znajdowało się podzamcze, dostępne z zamku górnego przez wschodnią bramę.
   Późnogotycka przebudowa z końca XV wieku zwiększyła obronność całego założenia. Murowane obwarowania uzyskało wówczas podzamcze, wzmocnione od czoła półokrągłą basteją i poligonalną wieżą działową z przystawionym od wewnątrz aneksem na schody. Jej piętro planowano przeznaczyć na cele obronne, a później także i mieszkalne. Głównym elementem obrony uczyniono masywną wieżę armatnią, posadowioną na skale po stronie południowo – wschodniej. Jej średnica wynosiła aż 17 metrów, a grubość murów dochodziła do 2,8 metra. Po przeciwnej stronie dziedzińca podzamcza, mur obronny zasiliła niewielka, prostokątna i otwarta od wewnątrz wieżyczka, chroniąca furtę umożliwiającą zejście do przekopu. Do wewnętrznej ściany muru przystawiono niski murowany budynek stajni, podwyższony o jedno piętro w narożniku dziedzińca. O jego obronnym charakterze świadczą zachowane do tej pory okrągłe strzelnice.
   Rozbudowy doczekał się także i zamek górny. Od strony dawnego wjazdu wzniesiono nowe skrzydło z kuchnią o charakterystycznym ośmiobocznym kominie. Na parterze całe skrzydło podzielono na trzy części: przejazd bramny, sień wejściową i wspomnianą kuchnię. Przejazd otwierał się na podzamcze większym portalem uformowanym w ośli grzbiet oraz mniejszą furtą dla pieszych, obiema poprzedzonymi zwodzonymi mostami, przerzuconymi ponad fosą. Przejazd posiadał także boczne sedilia oraz graniczył s sienią, dostępną z dziedzińca przez portal siodłowy. Kuchnia przylegała jednym z narożników do skały zamku górnego. Ponad przejazdem i sienią znajdowały się jeszcze dwa piętra mieszkalne, połączone dodatkowo sklepionym krużgankiem na dziedzińcu z innymi skrzydłami rdzenia zamku.

Stan obecny

   Zamek obecnie to słabo zachowana ruina, która nie wyróżniałaby się niczym specjalnym na tle innych czeskich reliktów średniowiecznych budowli, gdyby nie przetrwała późnogotycka kuchnia. Jest ona wraz z pozostałą częścią ruin udostępniona do zwiedzania.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Dodatky, Praha 2002.

Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Zapadni Cechi t.IV, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.