Roštejn – zamek

Historia

   Zamek został prawdopodobnie wzniesiony przez panów z Hradca po 1339 roku, kiedy to uzyskali oni od króla Telč i okoliczne ziemie. Wskazuje na to także nazwa zamku, na który pierwotnie mówiono Rosenstein czyli Różowy Kamień, jako iż różę w herbie posiadał właśnie ród z Hradca. W 1353 roku w źródłach pojawił się burgrabia zamkowy Martin z Mutic, a do końca XIV wieku jeszcze Mareš, Vojek i Jan z Hodic. W czasie wojen z pierwszej połowy XV wieku zamek został zajęty przez husytów, choć podobno zdołali oni zdobyć tylko jego podzamcze. W drugiej połowie XV wieku Roštejn został naprawiony i około 1477 roku rozbudowany. W 1536 roku zamek na krótko nabył Volf Krajíř z Krajeku, a po 1570 roku Zachariáš z Hradca dokonał jego przebudowy na rezydencję myśliwską. W 1643 roku, w trakcie wojny trzydziestoletniej, Roštejn został zniszczony przez Szwedów. Odbudowę przeprowadzono w drugiej połowie tamtego stulecia. Po raz kolejny zamek spłonął w 1915 roku, ale później ponownie został odrestaurowany.

Architektura

   Zamek usytuowano na skalistym wzgórzu ponad wsią Doupě. Niewysokie choć strome i skaliste stoki zabezpieczały go z trzech stron, pozostawiając dogodną drogę dojazdową od północy. Bardzo twarde podłoże zniechęciło budowniczych do ukończenia poprzecznego przekopu, który powinien oddzielić podzamcze od rdzenia zamku. Najwyraźniej wykuto w skale tylko fragment po stronie zachodniej. Główna część zamku zajęła obszerny cypel o kształcie zbliżonym do trójkąta o wymiarach 53 x 48 metrów. Jego ochronę zapewniał obwód solidnych murów obronnych o grubości 2 metrów, a zwłaszcza wysunięty poza pierścień obwarowań, na wystającej skalnej formacji po stronie wschodniej, strzelisty bergfried. Otrzymał on nietypową formę na planie nieregularnego siedmioboku o wymiarach 9,3 x 8,1 metra z ostrzem skierowanym w stronę drogi dojazdowej. Za nim, w najbezpieczniejszej południowo – wschodniej części dziedzińca wzniesiono duży, piętrowy budynek mieszkalny, z narożnikiem wzmocnionym starannie ociosanymi kwadrami. Pozostała pomocnicza zabudowa o konstrukcji drewnianej była przystawiona do wewnętrznych ścian obwodowego muru. Wjazd na teren dziedzińca zapewniał portal bramny przepruty w murze pod główną wieżą.
   W XVI wieku w zachodni narożnik dziedzińca wstawiono kaplicę o jeszcze gotyckich detalach architektonicznych. W trakcie tej przebudowy przykryto także koronę murów zadaszonym gankiem obronnym, podpieranym przez renesansowe filary i arkady. Powiększeniu uległa również zabudowa po wschodniej stronie zamku i zmieniono wewnętrzny wystrój pomieszczeń (renesansowe malowidła ścienne i stropowe, kominki).

Stan obecny

   Zamek zachował się do dnia dzisiejszego w czytelnym oryginalnym układzie, lecz o formie otrzymanej po renesansowych przekształceniach i nowożytnych odbudowach. Zmianie uległy przez to elewacje zewnętrzne, zaopatrzone w prostokątne, duże okna, choć wewnątrz zachowało się wiele elementów XVI-wiecznego wystroju. Najcenniejszą pierwotną częścią zamku jest bardzo dobrze zachowany bergfried, tym cenniejszy, iż prezentujący nietypową i rzadko spotykaną na Morawach formę. Zamek udostępniony jest odpłatnie do zwiedzania.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Morava t.I, Praha 1989.