Říp – rotunda św Jerzego i Wojciecha

Historia

   Pierwsza wzmianka pisana o rotundzie św. Jerzego i Wojciecha pojawiła się w 1126 roku, kiedy to książę Sobiesław I na cześć zwycięstwa w bitwie pod Chlumcem w której pokonał cesarza Lotara, naprawił istniejącą już świątynię i powiększył o zachodnią wieżę. Oznacza to, że budowa pierwotnej rotundy miała miejsce wcześniej, być może jeszcze około połowy XI wieku. W 1273 roku góra Říp została wymieniona w bulli papieża Grzegorza X, potwierdzającej dobra i prawa klasztoru norbertanów na Strahovie. Nie wiadomo jednak kiedy zakonnicy weszli w posiadanie rotundy i wzniesienia na którym stanęła.
   W XVII i XVIII wieku kościół stał się popularnym miejscem pielgrzymek. W latach 1869-1881 przeprowadzono jego gruntowną renowację, a kolejnych napraw w duchu reromanizacji dokonano w latach 60-tych XX wieku. Pomniejszono wówczas otwory okienne by przypominały wygląd pierwotnych, odtworzono we właściwym miejscu południowy portal i wymieniono posadzkę. Ze względu na pogarszający się stan historycznego kamienia w elewacjach kościoła, w 2009 roku budowla została otynkowana.

Architektura

   Rotundę wzniesiono na szczycie góry Říp, przewyższającej o około 200 metrów okoliczny, pofałdowany teren, dzięki czemu jej sylwetka była już z daleka widoczna. Jej nawa otrzymała formę cylindryczną, otwartą na wschodzie na podkowiastą apsydę. Po stronie zachodniej do rotundy przystawiono cylindryczną wieżę. Pierwotne wejście do nawy znajdowało się po stronie południowej, wejście północne i zachodnie w wieży zostały dodane dużo później. Wewnątrz zachodniej części nawy umieszczono emporę, pierwotnie dostępną z parteru nawy, poprzez południowo – zachodnie schody. Sklepione przyziemie wieży dostępne było z nawy, a piętro wieży z empory. Nawę przykryto wciąż zachowanym sklepieniem kopulastym, spłaszczonym łukiem tęczowym. Apsydę zwieńczono konchą.

Stan obecny

   Surowa i charakterystyczna rotunda, zbudowana na wyniosłej górze Říp, uważanej według tradycji za wczesnopogańskie miejsce kultu, stała się, zwłaszcza w XIX wieku, jedną z symbolicznych budowli z okresu początków kształtowania narodu czeskiego. Z pewnością przyczynił się do tego, uważany za pierwszego czeskiego kronikarza, Kosmas z Pragi, który przekazał informacje o jej odbudowie w XII wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa kralovskedilo.ktf.cuni.cz, Říp – Rotunda sv. Vojtěcha a sv. Jiří.