Řeznovice – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Około połowy XII wieku na cyplu nad prawym brzegiem rzeki Jihlavy powstał rycerski dwór, na terenie którego wzniesiono po około 1160 roku kościół św. Piotra i Pawła. Jego fundację przypisuje się znojemskiemu księciu z dynastii Przemyślidów Konradowi II Ottonowi. Po likwidacji udzielnego księstwa dwór opustoszał i pozostała na nim jedynie budowla sakralna. Najpóźniej w drugiej połowie XIII wieku ta pierwotnie prywatna świątynia uzyskała prawa parafialne.
   Przed 1252 rokiem Řeznovice przypadły znojemskiemu probostwu zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, w 1259 roku klasztorowi w Oslavanach, a później komandorii templariuszy w Jamolicach i Templštejnie. W pierwszej połowie XIV wieku część wsi nabyli panowie z Lipy, a drugą ród z Šelmberka. Około połowy XVI wieku romańska nawa kościoła została zburzona, a na jej miejscu wzniesiono nową, większą i zaopatrzoną w kruchtę. W XVIII wieku na wschodzie dobudowano zakrystię, zburzoną już w 1893 roku. Wtedy też powiększono okna w dwóch apsydach i nawie. W 1947 roku poddano renowacji ścienne polichromie wewnątrz kościoła.

Architektura

   Kościół jest budowlą o rzadko spotykanym na terenie Czech okładzie. Tworzy go sześcian na planie kwadratu do którego trzech boków (od północy, południa i wschodu) dostawiono płytkie, sklepione konchami apsydy. Spośród nich apsyda wschodnia jest nieco mniejsza, wyróżniają ją także trze wąskie, rozglifione okna. Pozostałe apsydy otrzymały jedynie po jednym otworze. Oryginalnie wszystkie one były udekorowane fryzem arkadowym. Centralny sześcian wyżej przechodzi w ośmiobok, zwieńczony wewnątrz krzyżowym sklepieniem. Boki ośmioboku ozdobiono półkoliście zamkniętymi niszami, ponad którymi umieszczono romańskie dwudzielne okna – biforia. Do zachodniego boku pierwotnie przylegała czworoboczna nawa, prawdopodobnie zakończona przy fasadzie trójkątnym szczytem. W jej wnętrzu mieściła się empora, być może połączona nadwieszaną kładką z pobliskim dworem. Z wnętrzem kościoła empora skomunikowana była schodami umieszczonymi w grubości muru południowego. Z empory można także było przejść do wieży kościelnej, podzielonej wewnątrz na dwa piętra. W XIV wieku wnętrze apsydy północnej, a w XV wieku wschodniej zostały pokryte malowidłami ściennymi.
   Nietypowy dla tego regionu układ i forma kościoła charakterystyczne są dla podobnych, pochodzących z XI i XII wieku budowli z Lombardii oraz kaplicy w bawarskiej Ratyzbonie.

Stan obecny

   Kościół reznovicki jest bardzo ważnym zabytkiem architektury romańskiej i jednym z nielicznych zachowanym w tak dobrym stanie budynkiem tego rodzaju w całej Republice Czeskiej. Przekształceniu w okresie nowożytnym uległa jedynie nawa kościoła oraz okna w apsydzie północnej i południowej. Nie zachowały się również na nich zdobienia w postaci fryzu arkadowego.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa kralovskedilo.ktf.cuni.cz, Řeznovice – Kostel sv. Petra a Pavla.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Řeznovice, kostel sv. Petra a Pavla.
Strona internetowa toulkypocechach.com, Řeznovice – kostel sv. Petra a Pavla.