Řečice – kościół św Jerzego

Historia

   Kościół św. Jerzego w Řečicach zbudowany został na początku XIV wieku, a po raz pierwszy wspomniano o nim w źródłach pisanych w 1357  roku, kiedy to został ujęty w rejestrach dziesięciny papieskiej (rocznie płacono z niego 18 groszy). Patronat nad kościołem sprawowali właściciele z położonego w niedalekiej odległości zamku Lipnice. Został on powiększony o zakrystię na początku XV stulecia, po czym przez długi czas nie był poddawany modyfikacjom. Dopiero w okresie baroku przepruto kilka nowożytnych okien i wymieniono strop w nawie, a w XIX wieku strop nawy pokryto malowidłami.

Architektura

   Kościół wzniesiony został na wzgórzu we wschodniej części wsi. Usytuowano go pośrodku ogrodzonego terenu cmentarza, który otoczono ziemnym wałem, murem o grubości 0,9 metra i przekopem. Świątynię wzniesiono z łamanego kamienia, przy wykorzystaniu większych bloków do wzmocnienia narożników i uformowania ościeży okiennych i drzwiowych. Otrzymała ona w planie formę prostokąta (6,7 x 11,4 metra) z węższym i krótkim prezbiterium po stronie wschodniej, które także otrzymało kształt czworoboku (4 x 5,7 metra). Na początku XV wieku po jego północnej stronie dostawiona została zakrystia.
   Wejście do nawy umieszczono w prostej fasadzie zachodniej, poniżej trójkątnego szczytu. Portal ten otrzymał formę ostrołukową, profilowaną, a podobny umieszczono w południowej ścianie nawy. Oświetlenie kościoła zapewniały niewielkie ostrołukowe okna, w prezbiterium zwieńczone trójliściami. Trójlistnym maswerkiem wypełnione było też okrągłe okno osadzone w zachodniej ścianie szczytowej.
   Wewnątrz prezbiterium zwieńczono sklepieniem krzyżowo – żebrowym, z masywnymi żebrami o profilu klinowym. Nawa natomiast przykryta została jedynie płaskim, drewnianym stropem lub co bardziej prawdopodobne z powodu zachodniego okna w ścianie szczytowej – otwartą więźbą dachową. Ewentualnie nad nawą funkcjonować mogła drewniana kolebka, na co znów wskazywałoby przejście w murze nad arkadą tęczy, sugerujące istnienie poddasza. W północnej ścianie prezbiterium wykuto gotyckie sakramentarium, skrytkę na kościelne precjoza z krzyżem wyrzeźbionym w tympanonie. Po południowej stronie nawy znalazła się zaś murowana półkulista kropielnica. Z prezbiterium do zakrystii prowadziły gotyckie drzwi z okuciami z 1400 roku.
   Całe wnętrze kościoła pierwotnie pokrywały malowidła ścienne z XIV wieku. W nawie po stronie północnej przedstawiony został św. Jerzy w walce ze smokiem, św. Krzysztof i męczeństwo św. Erazma, a na wschodniej ścianie statek z dwunastoma apostołami i wieżą. Po prawej stronie ukazano śmierć i wniebowstąpienie Matki Boskiej podczas gdy poziom okien ozdobiono serią świętych, przerwanych przez scenę Ukrzyżowania Chrystusa i Sąd Ostateczny. W prezbiterium przedstawione zostały cztery postacie męskie bez aureoli;

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Fišera Z., Opevněné kostely: v Čechách, na Moravě a ve Slezsku, t. 2, Praha 2015.
Sommer J., K původní podobě gotických kostelů v Řečici a v Dolním Městě, “Průzkumy památek”, roč. 3, č. 2, 1996.
Soukup J., Valchár J., Soupis památek historických a uměleckých v politickém okresu Ledečském. Edice nedokončeného rukopisu. Soupis 54 (Ledeč), Praha 2010.

Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.