Historia
Pyšel po raz pierwszy pojawił się w źródłach pisanych w 1349 roku, jako własność miejscowego rodu rycerskiego. W 1377 majątek odziedziczył Ondřej z Pyšela i jego bracia. W 1420 roku jako właściciel wymieniany był Vlček z Okarce, który zapisał wieżę wraz z miejscowym dworem w wianie swej małżonce Elšce. Po 1437 roku Pyšel należał już jednak do innych rodów, takich jak panowie z Říčan, a po nich Valeckowie z Mírova. Nie mieszkali oni już w miejscowym dworze, przez co wieża utraciła funkcję mieszkalną i stała się zwykłym obiektem gospodarczym.
Architektura
Wieżę zbudowano z łamanego kamienia o niewielkich rozmiarach, częściowo wzmacnianego w narożach nieco większymi i opracowanymi kamieniami. Wzniesiona została na planie kwadratu o długości boku wynoszącej 8,3 metra i grubości murów dochodzącej do 2 metrów, jako typowy budynek mieszkalno – obronny średniozamożnej szlachty z końca XIII i XIV wieku. Pierwotnie wieża zapewne mieściła co najmniej trzy kondygnacje, choć najwyższa mogła być konstrukcji drewnianej lub szachulcowej. Poszczególne poziomy rozdzielono płaskimi, drewnianymi stropami. Przyziemie i piętro dostępne były osobnymi ostrołucznymi portalami, przy czym na piętro wiodły zewnętrzne drewniane schody. Wewnątrz przyziemia o wielkości 5,2 x 5,2 metry znajdowała się studnia. Pełniło ono funkcje gospodarcze, jako chłodna spiżarnia lub skład. Wyższe piętro służyło celom mieszkalnym. W południowej elewacji wyposażone było w wykusz latrynowy, natomiast oświetlenie zapewniało niewielkie, ostrołukowo zamknięte okno.
Stan obecny
Wieża zachowała się do dnia dzisiejszego w bardzo dobrym stanie, jak na czeskie i morawskie średniowieczne budowle tego typu. Brakuje jej jedynie najwyższej części. Współcześnie posiada trzy kondygnacje (łącznie z przyziemiem), choć oryginalnie dwa dzisiejsze najniższe poziomy były jedną kondygnacją. Piętro przykrywa dach dwuspadowy, oparty na współczesnych ceglanych szczytach. Obecnie zabytkowa budowla znajduje się w rękach prywatnego właściciela. Jej wnętrze nie jest otwarte dla zwiedzających, ale od strony zewnętrznej widoczny jest gotycki portal oraz otwór okienny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Jižní Morava, t. I, red. Z.Fiala, Praha 1981.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.