Pušperk – zamek

Historia

   Pušperk po raz pierwszy pojawił się w źródłach pisanych w 1266 roku, gdy pisał się z niego Jaroš ze Slivna, uczestnik bitwy pod Kressenbrunn, w której król Przemysł Ottokar II pokonał węgierskiego Belę IV. Prawdopodobnie to on niewiele wcześniej zbudował zamek, który został nazwany Fuchsberg, według herbu Jaroša w którym znajdował się lis. Z czasem niemieckojęzyczna nazwa została zastąpiona czeskim Pušperkiem.
   Od końca XIII wieku zamek posiadała rodzina Hroznatovców, natomiast począwszy od lat 70-tych XIV wieku zmieniali się kolejni różni właściciele. Był to między innymi Ctibor Tlam z Pušperka oraz jego syn Jan, który zmagał się z kłopotami finansowymi. Gdy zmarł w 1390 roku zamek przypadł królowi Wacławowi IV, który sprzedał go za 900 kop groszy Renvaldovi z Ústupenic. W czasie wojen husyckich zamek dzierżył zwolennik strony katolickiej Hynek z Ustupenic. Przed 1434 rokiem został on oblężony przez husytów, wspieranych przez mieszczan z Klatovy. Zamek wówczas zdobyto i zniszczono, jeszcze w 1447 roku był on opisywany jako opuszczony. Przed 1473 rokiem właścicielem okolicznych dób stał się Břeňek z Ronšperka, który odbudował Pušperk. Jednak jeszcze w tym samym roku z powodu sporów granicznych zamek został zdobyty i zniszczony przez klatovskich mieszczan.

Architektura

   Owalny w planie zamek otaczała szeroka sucha fosa z obmurowaną kontrskarpą, przed którą dodatkowo usypano ziemny wał. Droga dojazdowa do zamku prawdopodobnie prowadziła z północno-wschodniego podnóża wzgórza, skąd biegła po wschodnim zboczu w kierunku południowym i ostrym zakrętem nawracała ku południowo-zachodniej stronie zamku. Tam pokonywała drewniany most ponad przekopem i osiągała (hipotetyczny) budynek bramny, wysunięty przed linię głównego obwodu murów, który miał z grubsza owalny kształt z pojedynczym, prostokątnym wykuszem po stronie zachodniej. Możliwe, iż podobne baszty wykuszowe znajdowały się także po północnej i wschodniej, niezachowanej części pierścienia murów. Głównym elementem zabudowy rdzenia zamku był masywny, prostokątny budynek mieszkalny, być może o cechach wieży. Donżon ten powstał najprawdopodobniej w XIV wieku. Miał wymiary 23 × 15 metrów, a w jego południowo-wschodniej części znajdował się aneks o wymiarach wewnętrznych 11 × 2 metry. Zapewne mieścił on pierwotnie schody łączące poszczególne kondygnacje. Dodatkowa zabudowa gospodarcza być może usytuowana była przy wewnętrznych ścianach muru obwodowego.

Stan obecny

   Najlepiej widoczną pozostałością zamku są relikty centralnego donżonu, które osiągają wysokość do 6,5 metra, choć są zniekształcone przez wybudowaną w jego wnętrzu nowożytną kaplicę i warstwy zawalonego muru. Ponadto w mocno porośniętym roślinnością terenie zachowały się fragmenty murów obwodowych po stronie zachodniej. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Zapadni Cechi t.IV, Praha 1989.