Průhonice – kościół Narodzenia Panny Marii

Historia

   Kościół został zbudowany pod koniec XII wieku w bliskim sąsiedztwie wczesnośredniowiecznego dworu. Jego konsekracji dokonał w 1187 roku biskup praski Jindřich Břetislav, bratanek króla Władysława i kuzyn Przemysła Ottokara I. Imiona fundatorów nie zachowały się, można jedynie przypuszczać, iż byli to panowie z Průhonic. W XIV wieku właścicielami Průhonic zostali panowie z Říčan, możny ród który wzniósł zamek i dokonał przebudowy kościoła (prezbiterium) w stylistyce gotyckiej.
   Podczas wojny trzydziestoletniej kościół wraz z całymi Průhonicami został zniszczony. W 1636 roku miejscowe dobra kupił Antonio Binago, włoski szlachcic i zwolennik Habsburgów. W czasach jego i jego synów kościół został odnowiony. Usunięto emporę, nawę zwieńczono barokowym sklepieniem, a ściany pokryto tynkami, które zasłoniły średniowieczne malowidła. Pierwotny wygląd kościoła częściowo przywrócono w trakcie renowacji z 1892 roku. Niestety przy okazji przebito nowe większe otwory okienne, zarówno w części romańskiej, jak i gotyckiej. Zamurowano także oryginalne wejście do kościoła od strony południowej, a nowe przebito od strony północnej. Po południowej stronie kościoła, przy prezbiterium wzniesiono zakrystię.

Architektura

   Romański kościół został zbudowany z niedużych bloków piaskowca jako jednonawowa świątynia z półkolistą apsydą od wschodu i czworoboczną wieżą po stronie zachodniej. Pierwotne wejście dla wiernych znajdowało się w przyziemiu od strony południowej, natomiast dla feudałów przeznaczony był zachodni portal w piętrze wieży, dostępny zapewne przez nadwieszany ganek wprost z pobliskiego dworu. Wejście to prowadziło na drewnianą emporę z której panowie z Průhonic mogli brać udział w liturgii. W apsydzie znajdowało się pojedyncze romańskie okno, pod którym usytuowano ołtarz. W XIV wieku zburzono apsydę, a na jej miejscu zbudowano większe gotyckie prezbiterium z wielobocznym zamknięciem od wschodu i sklepieniem krzyżowo – żebrowym wewnątrz. Nawa pierwotnie zwieńczona była jedynie płaskim, drewnianym stropem. Ściany kościoła pokryto malowidłami datowanymi na około 1335 rok.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.

Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona interntowa cestlice.farnost.cz, Kostel Narození Panny Marie v Průhonicích.