Prostějov – miejskie mury obronne

Historia

   Prostějov  po raz pierwszy wspomniany został w źródłach pisanych w 1141 roku jako własność biskupa ołomunieckiego. Na początku XIII wieku był już własnością margrabiego morawskiego, który posiadał w nim ufortyfikowany dwór. Około połowy XIII stulecia teren pierwotnej wsi został skolonizowany przez niemieckich osadników, a nowa osada stopniowo stała się centrum produkcji rzemieślniczej i wyrosła na małe miasteczko. Zła sytuacja finansowa króla Jana Luksemburskiego spowodowała, że ​​Prostějov stał się około połowy XIV wieku własnością szlacheckich rodów (Šelmberków, następnie Kravařów), którzy ufortyfikowali osadę pierwszymi, jeszcze drewniano – ziemnymi obwarowaniami.
   W 1423 roku miasto zostało zdobyte przez husytów, a następnie w 1431 roku przez wojska margrabiego Albrechta. W trakcie tych walk drewniane fortyfikacje z pewnością zostały uszkodzone. Po zakończeniu wojen husyckich przystąpiono do ich odbudowy. W latach 1438-1439 przywrócono dwie pierwotne bramy (Wodną i Ołomuniecką) i dodano nową, zwaną Plumlovską, za którą rozwinęło się Nowe Miasto. Około połowy XV wieku dodana została kolejna brama – Kostelecká. Odbudowane fortyfikacje z powodu braku funduszów wciąż były drewniane. Murowane obwarowania zaczęto wznosić dopiero w okresie szybszego rozwoju ekonomicznego miasta, po jego przejęciu w 1495 roku przez możny i bogaty ród panów z Pernštejna, a ich ostateczne uformowanie nastąpiło w 1526, kiedy to Jan z Pernštejna zburzył część murów i bramę Kostelecką, budując na tym miejscu włączony w obwód obwarowań zamek.
   Pierwsze uszkodzenia fortyfikacje odnotowały już w 1555 roku, kiedy to zawaliło się pomieszczenie w wieży Bramy Plumlovskiej. Inne problemy ze stanem obwarowań i ich naprawami odnotowano w 1578 i w latach 1579 – 1580. W XVII wieku fortyfikacje ucierpiały w trakcie wojny trzydziestoletniej, zwłaszcza w czasie szwedzkiego oblężenia z 1643 roku.  Usunięcie szkód nastąpiło dopiero w 1684 – 1686, lecz wkrótce późnośredniowieczne fortyfikacje straciły na znaczeniu w związku z rozwojem sztuki wojennej. Od 1865 roku zaczęły być stopniowo rozbierane.

Architektura

   W XIV wieku miasto zostało ufortyfikowane fosą oraz drewnianą palisadą bądź częstokołem. Do miasta pierwotnie prowadziły dwie bramy: Chłopska na południu i Sukiennicza na wschodzie (później zwane Ołomuniecką i Wodną), obie zapewne także drewniane. Obwarowania z XV wieku uzyskały w planie kształt zbliżony do prostokąta z dłuższymi bokami na linii wschód – zachód. Do starszych dwóch bram około 1438-1439 dodano trzecią Plumlovską, prowadzącą do Nowego Miasta, a w 1453 roku czwartą bramę, Kostelecką od strony północnej. W okresie tym jedynie ta ostatnia wyposażona była w murowaną wieżę bramną.
   Po przebudowie obwarowań na przełomie XV i XVI wieku miasto otrzymało obwód kamiennego muru obronnego, poprzedzony niższym murem zewnętrznym, zaopatrzonym w płytkie, czworoboczne, otwarte od wewnątrz baszty. Główny obwód wzmocniony był nietypowymi basztami wielobocznymi. Całe miasto otoczono dodatkowo dwiema nawodnionymi fosami, pomiędzy którymi usypano masywny, ziemny wał. Po 1526 roku w obwód fortyfikacji po stronie północno – zachodniej włączono nowo powstały zamek, który został wzniesiony między innymi na miejscu dawnej Bramy Kosteleckiej.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachował się fragment północnej kurtyny muru o długości około 300 metrów, lecz niestety o niepełnej wysokości. Na jego wschodnim końcu znajduje się jedna z wielobocznych baszt. Druga, przekształcona baszta, która służy jako prywatne mieszkanie, znajduje się na ulicy Knihařskiej.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa hrady.cz, Prostějov, městské hradby.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Městské opevnění, Prostějov.