Prostějov – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Historia

   Pierwszy kościół na tym miejscu został założony być może około 1200 roku, jako część niedużego zamku, zniszczonego w okresie wojen morawskich margrabiów pod koniec XIV wieku. W 1391 roku Petr z Kravař sprowadził z Roudnic nad Labem do Prostějova augustianów którzy wznieśli klasztor wraz z nowym gotyckim kościołem pod dziwnym wezwaniem Najświętszej Maryi Panny u Elżbiety w Górach. Starszą budowlę z inicjatywy Petra z Kravař naprawiono i włączono w zabudowę klasztoru jako boczną kaplicę rodową panów z Kravař.
   Klasztor nie funkcjonował zbyt długo, gdyż już w 1430 roku został całkowicie zniszczony przez husytów. Jako iż większość mieszkańców Prostějova przeszła wówczas na utrakwizm, nie byli oni zainteresowani odbudową katolickiego klasztoru. Dopiero w latach 1522–1535 wykorzystując zachowane mury obwodowe naprawiono korpus nawowy kościoła, a w okresie 1586 – 1588 jego prezbiterium.
   W 1622 roku książę Karol Liechtenstein zwrócił kościół administracji katolickiej. W 1697 roku w trakcie ogromnego pożaru miasta świątynia także spłonęła, choć cudem uratował się drewniany krzyż stojący przed kościołem. W 1703 roku złożono go we wnętrzu, a odbudowaną świątynię konsekrowano pod nowym wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego. W ten sposób budynek stał się miejscem pielgrzymek. W 1845 roku wybudowano aneks od strony północnej, przy bocznym wejściu do prezbiterium.

Architektura

   Gotycki kościół został wzniesiony jako orientowana na linii wschód – zachód budowla halowa z długim prezbiterium, charakterystycznym dla kościołów klasztornych (które musiały pomieścić stalle przeznaczone dla zakonników). Całą budowlę opięto licznymi, wysokimi przyporami, pomiędzy którymi przepruto ostrołukowe okna. Czworoboczna wieża wznosząca się po północno – zachodniej stronie korpusu uważana jest za pozostałość wcześniejszej świątyni. Wewnątrz prezbiterium zwieńczono w ostatnim przęśle sklepieniem gwiaździstym oraz krzyżowym w pozostałych polach. Od południa do chóru przystawiono zakrystię oraz wschodnie skrzydło klasztoru, mieszczące między innymi kapitularz z kaplicą Najświętszej Trójcy. Klasztorny wirydarz usytuowano na południe od korpusu nawowego.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa hrady.cz, klášter augustiniánů s kostelem Povýšení sv. Kříže.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel Povýšení svatého Kříže (Prostějov).