Prčice – kościół św Wawrzyńca

Historia

   Kościół św. Wawrzyńca w Prčicach został zbudowany około lat 1170—1180 z fundacji Vítka z Prčic, stolnika króla Władysława i praojca możnego rodu Vítkovców. Pierwotnie był on częścią obronnego, wczesnośredniowiecznego dworu Vítka i oprócz funkcji sakralnych mógł pełnić rolę obronną. W drugiej połowie XIV wieku (po 1366 roku) zburzono romańską apsydę i powiększono kościół o gotyckie prezbiterium. W XVI wieku wieżę ozdobiono sgraffiti (odrestaurowanym w 1956 roku). W XVII wieku dobudowana została zakrystia, a kolejne nowożytne przekształcenia i remonty prowadzono w 1730 roku (między innymi podwyższono wówczas wieżę) i w latach 1817 oraz 1887.

Architektura

   Romański kościół został wzniesiony jako orientowana względem stron świata, jednonawowa budowla z prostokątnym korpusem nawowym zakończonym od wschodu półkolistą apsydą i poprzedzonym od zachodu czworoboczną, umieszczoną na osi fasady wieżą.
   Wewnątrz w zachodniej części nawy umieszczono emporę wspartą na dwóch arkadach, spływającą na osiowo usytuowany filar i podsklepioną dwoma polami krzyżowymi. Przyziemie wieży, połączone portalem z nawą, stanowiło sklepioną ciemną komorę, oświetloną jedynie okienkiem strzelczym. Piętro wieży także przesklepiono kolebkowo. Miało połączenie poprzez portal z emporą, a w jego zachodniej ścianie znajdował się kolejny portal, prowadzący na zewnątrz, prawdopodobnie po drewnianym pomoście wprost do zabudowań mieszkalnych dworu. Nie wiadomo czy i jak empora była skomunikowana z nawą, ani też jak dostawano się do górnych kondygnacji wieży. Prawdopodobnie w tym ostatnim celu używano drewnianych drabin.
   W drugiej połowie XIV wieku apsydę zastąpiono obszernym, gotyckim prezbiterium o trójbocznym zamknięciu od strony wschodniej, wzmocnionym wysokimi, sięgającymi dachu przyporami. Przestrzenie między przyporami wypełniły wysokie, ostrołukowo zakończone okna z kamiennymi maswerkami. Wewnątrz prezbiterium zwieńczono sklepieniem krzyżowo – żebrowym, nawa natomiast pierwotnie przykryta była płaskim, drewnianym stropem.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa sedlec-prcice.cz, Kostel svatého Vavřince v Prčici.