Pravda – zamek

Historia

   Znaleziska archeologiczne wskazują na powstanie zamku w pierwszej połowie XIV wieku i mogą być wiązane z działalnością panów z Kolovrat. Pierwotna nazwa zamku nie jest znana, lecz określenie Pravda może wskazywać na powiązania z husytami, co w połączeniu z brakiem wzmianek w źródłach pisanych przesuwałoby datę jego powstania na pierwszą połowę XV wieku (w dokumentach zamek po raz pierwszy wzmiankowano dopiero w 1523 roku). Bardzo możliwe jest funkcjonowanie Pravdy w dwóch fazach, starszej XIV-wiecznej i drugiej wiązanej z Benešem z Kolovratu, który miałby wznieść znany w obecnym kształcie zamek w latach 30-tych XV wieku. Raczej nie była to wówczas stała rezydencja, ale założenie służące jako schronienie w burzliwych czasach wojny. W XVI wieku zamek przestał spełniać wymagania zmienionego stylu życia, a w drugiej połowie tamtego wieku został opuszczony. Jako niezamieszkany był opisywany w 1593 roku.

Architektura

   Zamek Pravda był przykładem rozwiniętego i zaawansowanego założenia bezwieżowego, przystosowanego dzięki niskiej sylwetce i masywnym ziemnym wałom do obrony ogniowej w dobie walk husyckich. Wzniesiono go na cyplu wzgórza, dzięki czemu otrzymał w planie kształt zbliżony do trójkąta. Od strony północnej i północno – wschodniej odcięto go od reszty terenu poprzecznym przekopem, a całość otoczono głównym obwodem obronnym oraz także zewnętrznym (prawdopodobnie drewnianym), niższym murem parchamu. Położone na północy, dość wąskie podzamcze zabezpieczono masywnym ziemnym wałem zwieńczonym drewnianymi obwarowaniami oraz poprzedzono fosą i dodatkowymi fortyfikacjami w narożach, umożliwiającymi ostrzał flankowy. Wjazd na teren podzamcza usytuowano po stronie południowo – wschodniej, natomiast bramę do zamku właściwego po stronie północno – zachodniej, aby w ten sposób wymusić konieczność przejechania przez całą długość podzamcza, pod okiem obrońców, obsadzających przednią kurtynę obwodu zamku górnego. Budynek bramny umożliwiający wjazd na główny dziedziniec umieszczono na linii międzymurza. Poprzedzał go most zwodzony przerzucony nad wspomnianym przekopem. W jego sklepionym przejeździe pierwotnie po bokach znajdowały się sedilia. Mniej więcej pośrodku przedniej kurtyny głównego obwodu niewielka furta umożliwiała przejście na teren międzymurza.
   Najstarszą zabudowę wewnętrzną stanowiły dwa, przystawione do murów budynki, niewątpliwie uzupełnione o zadaszone galerie obronne. Jeden po stronie południowo – wschodniej o kształcie zbliżonym do kwadratu, podpiwniczony, przedłużony w kierunku narożnika wschodniego oraz drugi przy kurtynie południowo – zachodniej. Ten był trójprzestrzenny, miał przyziemie przykryte płaskim, drewnianym stropem i oświetlane małymi oknami oraz mieszkalne piętro, dostępne poprzez zewnętrzny, drewniany ganek i ostrołukowy portal. Oświetlały go rozglifione okna o prostym wyglądzie, który cechował także i pozostałe elementy detalu architektonicznego. Ponadto po zachodniej i wschodniej stronie znajdowały się mniejsze zabudowania, niewątpliwie o funkcjach gospodarczych.

Stan obecny

   Zamek zachował się do czasów współczesnych w postaci zaawansowanej, lecz czytelnej ruiny. Na dużej części obwodu widoczne są główne mury obronne, przetrwały relikty budynku bramnego oraz dolne partie budynku południowo – wschodniego. W nieco gorszym stanie widoczny jest budynek południowo – zachodni. Co widoczne na zdjęciach, ruiny pilnie potrzebują prac zabezpieczających przed dalszą degradacją.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.