Praha – rotunda św Krzyża

Historia

   Rotunda św. Krzyża prawdopodobnie została wzniesiona pod koniec XI wieku, na ważnym szlaku  prowadzącym  z Vyšehradu do przeprawy na Wełtawie. Możliwe, iż pierwotnie należała do jednego z dworów Starego Miasta jako prywatna świątynia. Po raz pierwszy została udokumentowana w źródłach pisanych w 1365 roku jako kościół parafialny. W jej pobliżu mieścił się cmentarz oraz usytuowana była plebania, która przestała istnieć podczas wojen husyckich.
   W 1625 roku rotunda przypadła dominikanom ze Starego Miasta. W 1784 roku z powodu reform cesarza Józefa II przestała funkcjonować jako świątynia, a po przejęciu przez prywatnego właściciela stała się magazynem. W 1860 roku istniała groźba jej zburzenia pod planowaną budowę kamienicy, jednak zabytek uratowano dzięki inicjatywie Ferdynanda Břetislava Mikovca i Josefa Mánesa. Następnie została wykupiona przez radę miasta, a architekt Ignac Ullmann zobowiązał się do jej darmowej renowacji. Podczas remontu pod chodnikiem odkryto pozostałości pierwotnej ceglanej posadzki i części XIII-wiecznych nagrobków. W sąsiedztwie znaleziono denar księcia Jaromira z 1012 roku.

Architektura

   Rotundę wzniesiono na planie koła z prezbiterium w formie półkolistej apsydy po stronie wschodniej. Szczyt nawy zwieńczono latarnią z dużymi, dwudzielnymi romańskimi oknami. Apsydę ozdobiono lizenami i fryzem arkadowym oraz oświetlono jej wnętrze trzema małymi, rozglifionymi oknami. Wewnątrz nawy zachowały się fragmenty gotyckich malowideł ściennych z XIV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa starokatolici.cz, Rotunda Nalezení sv. Kříže.
Strona internetowa wikipedia.org, Rotunda svatého Kříže Menšího.