Praha – ratusz Starego Miasta

Historia

   Ratusz Starego Miasta praskiego ufundowany został po uzyskaniu zgody od króla Jana Luksemburskiego w 1338 roku. Założono go na miejscu wczesnogotyckiego domu z końca XIII wieku, który został wykupiony przez mieszczan od kupca Wolfina z Kamena. Kiedy kolejny król czeski Karol VI uzyskał w 1355 roku koronę cesarską, Praga stała się stolicą Cesarstwa Rzymskiego i znaczenie staromiejskiej rady wzrosło. Po 1360 roku po zachodniej stronie dołączono drugi dom należący do kupca Křižíka. W 1364 roku dobudowana została wyniosła wieża, a w 1381 roku sławny architekt Petr Parléř umieścił w niej gotycką kaplicę. Na początku XV wieku na południowej elewacji wieży umieszczono zegar astronomiczny. Jego mechanizm i tarczę stworzył w 1410 roku zegarmistrz Mikuláš z Kadaňa, prawdopodobnie według projektu mistrza Jana Šindela, profesora filozofii, matematyki, astronomii oraz rektora Uniwersytetu Praskiego. W 1458 roku zabudowę ratusza rozszerzono o kolejny budynek zwany Domem  Mikšów. Miastu pozostawiła go wdowa po kuśnierzu, Mikšie Kačka. Kolejny dom „Przy kogucie” powiększył ciąg budynków po stronie południowej dopiero w 1835 roku. W tym okresie do ratusza przyłączono skrzydło wschodnie, które służyło ratuszowi już od XIV wieku. Niestety między 1838 a 1848 skrzydło wschodnie wyburzono, a na jego miejscu architekci Peter Nobile i Pavel Sprenger zbudowali nowy neogotycki budynek. W 1880 roku Dom  Mikšów został przebudowany w stylu neorenesansowym.
   Podczas Powstania Praskiego pod koniec II wojny światowej, w maju 1945 roku, Stary Ratusz służył jako jedna z siedzib antynazistowskiego ruchu oporu. W jego bezpośrednim sąsiedztwie toczyły się wówczas ciężkie waki, które doprowadziły do dużych zniszczeń. Ogień tak bardzo spustoszył neogotyckie skrzydło ratusza, że pozostały jedynie mury obwodowe. Także wieża z gotycką kaplicą i zegar astronomiczny doznały poważnych uszkodzeń w trakcie pożaru. Po wojnie, w 1947 roku większość zrujnowanego skrzydła wschodniego wyburzono.

Architektura

   Ratusz Starego Miasta powstał w południowo – zachodniej części rynku na skutek przyłączania i przekształcania kolejnych kamienic mieszczańskich. Pierwsza z nich – dom kupca Wolfina, zajęła najbardziej na wschód wysunięte miejsce. Po 1360 roku od strony zachodniej w obręb ratusza włączono kolejną kamienicę kupca Křižíka. Urządzono w niej między innymi Starą Salę Rady, która w XV wieku uzyskała późnogotycki wystrój ze ścianami obłożonymi boazerią i bogato rzeźbionym belkowym stropem. Obecnie umieszczone są na nim pozłacane łańcuchy, pierwotnie zamykające nocny dostęp do niektórych ulic miasta. W XVI wieku strop ozdobiono barwnymi polichromiami.
   W 1364 roku do wschodniej elewacji domu Wolfina dobudowana została wyniosła czworoboczna wieża. Tuż po wzniesieniu była ona jedną z najwyższych budowli w mieście, osiągającą wysokość 69,5 metra. Z tego powodu pełniła funkcję strażniczą i ostrzegawczą – na górnej galerii czuwała straż, wypatrująca pożarów, nieprzyjaciela lub innych zagrożeń. Na pierwszym piętrze wieży, we wschodniej niedużej dobudówce umieszczono kaplicę Panny Marii z prezbiterium w formie pięciobocznego wykusza. Dolna część wieży od strony południowej została wzbogacona zegarem astronomicznym.
   W 1458 roku zabudowa ratusza powiększyła się od strony zachodniej o kolejną kamienicę, tzw. Dom Mikšów, który zakończył od zachodu średniowieczne skrzydło południowe. Jego elewacje w XV wieku skierowane były gotyckimi szczytami w kierunku południowej części rynku. Funkcje ratusza spełniał wówczas jeszcze dom po północno – wschodniej stronie wieży.

Stan obecny

   Obecnie ratusz staromiejski wykorzystywany jest do celów reprezentacyjnych przez praskiego prezydenta miasta. Udostępniony jest również dla turystów, którym umożliwiono zobaczenie zabytkowych wnętrz, włącznie z romańskimi podziemiami, pomieszczeniem gdzie znajduje się mechanizm zegara astronomicznego, Starą Salą Rady, Salą Posiedzeń, Przedsionkiem Sali Posiedzeń, Salą Jerzego i Głównym Westybulem. Pomimo zniszczeń z okresu II wojny światowej wewnątrz zachowało się wiele średniowiecznych elementów wystroju architektonicznego w postaci, portali, sklepień, rzeźb i polichromi ściennych. Z zewnątrz oryginalny charakter zachowała jedynie wież ratuszowa i gotycka kaplica.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa hrady.cz, Staroměstská radnice.
Strona internetowa wikipedia.org, Staroměstská radnice.