Praha – ratusz Nowego Miasta

Historia

   Budowę ratusza Nowego Miasta praskiego zaczęto w latach 70-tych XIV wieku. Do 1398 roku ukończono skrzydło wschodnie, a po 1411 roku pod nadzorem Martina Frička i mistrza Kříža wzniesiono skrzydło południowe. Kolejne prace wstrzymane zostały z powodu wybuchu rewolucji husyckiej. 30 lipca 1419 roku po kazaniu ludowego kaznodziei Jana Želivskiego w kościele Panny Marii Śnieżnej, tłum pod jego wodzą przeszedł na rynek Nowego Miasta i zażądał uwolnienia więźniów przetrzymywanych w nowomiejskim ratuszu. Nie jest pewne co dokładnie się wówczas wydarzyło, prawdopodobnie z ratusza rzucono w kierunku Jana Želivskiego kamień, a rozwścieczony tłum zbuntowanych mieszczan wtargnął do ratusza, wyrzucił przez okna i zabił siedmiu katolickich rajców. Ta pierwsza defenestracja praska stała się jedną z bezpośrednich przyczyn wybuchu wojen husyckich.
   Już po zakończeniu konfliktów religijnych, w latach 1452-1456 powstała główna dominanta ratusza w postaci wieży. W latach 1520–1526 skrzydło południowe zostało przebudowane przez Benedykta Rieda w stylu renesansowym. Niedługo później, w 1559 roku ratusz zniszczył pożar. W trakcie odbudowy zabudowę powiększono o skrzydło zachodnie i północne, a najstarsze skrzydło wschodnie przekształcono wówczas pod nadzorem Bonifáca Wohlmuta w stylu renesansowym. W okresie 1722–1725 wymieniono dach i galerię na wieży ratuszowej.
   Funkcję siedziby rady miejskiej ratusz pełnił do 1784 roku, kiedy to za rządów cesarza Józefa II cztery miasta praskie (Nowe Miasto, Stare Miasto, Hradczany i Mala Strana)  zostały połączone, a cała administracja miasta skoncentrowała się w Starym Ratuszu. Budynek nowomiejskiego ratusza został wówczas przekształcony w sąd karny, przestrzeń biurową i areszt. By sprostać nowym potrzebom w latach 1806–1811 część ratusza została przebudowana w stylu późnoklasycystycznym. Kolejne prace w latach 1905–1906 prowadzili Antonín Wiehl i Kamil Hilbert (budowniczy katedry św. Wita). Odnowiono wówczas między innymi zwieńczenie wieży ratuszowej. Renowację wnętrz przeprowadzono w latach 1957-1959, a generalny remont w latach 1975-1994.

Architektura

   Pierwszą częścią budynku jaką wzniesiono w drugiej połowie XIV wieku było skrzydło wschodnie. Po 1411 roku dostawiono do niego prostopadle usytuowane skrzydło południowe. Był to prostokątny w planie budynek skierowany fasadą w stronę nowomiejskiego rynku. Wewnątrz umieszczono między innymi dwunawową salę (Mazhaus) z sześcioma polami sklepienia krzyżowo – żebrowego, podtrzymywanymi przez dwa masywne, cylindryczne filary. Sala ta osiągnęła 23 metry długości, 11 metrów szerokości oraz 7 metrów wysokości.
   W latach 1452-1456 do południowej elewacji skrzydła wschodniego, a jednocześnie w narożniku skrzydła południowego dobudowana została czworoboczna wieża. Jej sześć kondygnacji osiągnęło wysokość przeszło 70 metrów. W przyziemiu umieszczono wiezienie, na pierwszym piętrze gotycką kaplicę Wniebowzięcia Panny Marii i św. Wacława, a najwyższe piętro służyło jako mieszkanie kaznodziei. Wieża z pewnością pełniła również funkcję strażniczą i ostrzegawczą, np. na wypadek dostrzeżenia pożaru.

Stan obecny

   Ratusz nowomiejski przetrwał do czasów współczesnych w formie łączącej cechy gotyku, renesansu i klasycyzmu. Z pierwotnych elementów wymienić można późnogotycką wieżę ratuszową, gotycką sień w skrzydle południowym oraz dużą salę z gotycko – renesansowym drewnianym stropem opartym na kamienno – drewnianych słupach w skrzydle wschodnim. Zachowały się w niej także fragmenty XVI-wiecznych polichromii ściennych. Budynek udostępniony jest dla zwiedzających, łącznie z możliwością wejścia na wieżę widokową.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Novoměstská radnice. Hlavní město Praha.
Strona internetowa wikipedia.org, Novoměstská radnice.