Praha – kościół św Anny

Historia

   Pierwotnie na miejscu kościoła znajdował się romański dwór z XII-wieczną rotundą św. Wawrzyńca. Po 1230 roku właścicielami tego terenu stali się Templariusze, którzy kosztem apsydy powiększyli rotundę o nawę i wznieśli w pobliżu swą komandorię. W 1312 roku, wkrótce po rozwiązaniu zakonu templariuszy, ich budynki przejął zakon joannitów, a od nich rok później kościół z komandorią kupiły dominikanki. W latach 1319–1330 ufundowały one na miejscu kościoła Templariuszy nowy gotycki kościół, służący położonemu obok klasztorowi. Zakup dominikanek potwierdził król Jan Luksemburski, ponieważ ich nową fundację na Starym Mieście rozumiano jako odnowioną fundację królewską – macierzysty klasztor dominikanek w Újezdzie ​​został bowiem założony przez Wacława II. W 1320 roku klasztor wspomagany był przez królową Eliškę, a w 1324, 1325 i 1329 przez członków panów z Říčan, którzy wówczas mieszkali w okolicy i których członkowie byli jednocześnie przełożonymi klasztoru. Około 1364 roku ukończono budowę kościoła (datowanie strzechy dachowej), a po parunastu latach przeprowadzono prace wykończeniowe (malowidła ścienne).
   Okres wojen husyckich kościół św. Anny przetrwał bez zniszczeń, jako jedna z nielicznych świątyń w Pradze. Także dalsza część XV stulecia oraz cały wiek XVI nie przyniosły większych zmian konstrukcyjnych. Dopiero na początku XVII wieku wprowadzono późnorenesansowe zmiany w kościele, a w latach 60-tych i 70-tych klasztor został przebudowany w stylu barokowym. W 1779 roku w ramach reformy Józefa II konwent dominikanek został rozwiązany. Kościół i klasztor zaczął wówczas pełnić funkcję mieszkań komunalnych. Od 1816 roku działała w nim drukarnia, jedna z największych w cesarstwie austriackim. W 1860 roku obniżono wieżę zachodnią, a w latach 1880-1884 zburzono gotyckie sklepienia kościoła. Służył on wówczas jako magazyn i ulegał coraz większej degradacji. Pierwsze prace badawcze i remontowe zaczęto przeprowadzać dopiero od 1956 roku.

Architektura

   Kościół z XIII wieku był niewielką budowlą składającą się z cylindrycznej części zachodniej (będącej pozostałością XII-wiecznej rotundy), oraz czworobocznej, zwężającej się ku wschodowi nawy, zamkniętej na końcu półkolistą apsydą. Wzniesiona przez Templariuszy nawa zastąpiła starszą półokrągłą apsydę rotundy.
   Kościół XIV-wieczny zbudowano jako podłużną, orientowaną względem stron świata, jednonawową, budowlę, bez wydzielonego z bryły zewnętrznej prezbiterium. Prace nad świątynią przeprowadzono w dwóch etapach: wpierw wzniesiono czworoboczną wieżyczkę przy fasadzie zachodniej (powyżej wysokości sklepień przechodziła w trzy kondygnacje o formie ośmioboku), cztery przęsła nawy po stronie zachodniej oraz dwa przęsła oddzielonego łukiem tęczowym prezbiterium. W drugiej połowie XIV wieku wzniesiono dwa wschodnie przęsła oraz trójboczne zamknięcie. Około 1364 roku zbudowano strzechę dachową i zamknięto bryłę kościoła wysokim dachem. Ostatecznie budynek osiągnął 43 metry długości, 10 metrów szerokości i 17,50 metra wysokości. Całość zwieńczono sklepieniem krzyżowo – żebrowym i ozdobiono w latach 70-tych XIV wieku ściennymi malowidłami. Wejście do kościoła możliwe było przez portal południowy, przeznaczony dla osób świeckich, oraz przez podwieżowy portal zachodni. Wieża zapewniała komunikację z emporą zachodnią, przeznaczoną dla mniszek, które zgodnie z regułą zakonną nie mogły przebywać wraz osobami spoza zakonu.

Stan obecny

   Obecnie właścicielem kościoła jest czeski Teatr Narodowy, który wydzierżawił go fundacji Dagmary i Václava Havl, finansującej jego stopniową renowację. Nie licząc częściowo przekształconej fasady zachodniej, kościół zachował swój pierwotnym, gotycki charakter. Wewnątrz zachowała się oryginalna więźba dachowe i częściowo malowidła ścienne z drugiej połowy XIV wieku. Klasztor po północnej stronie kościoła został całkowicie przebudowany w okresie baroku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa hrady.cz, klášter dominikánek s kostelem sv. Anny .
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svaté Anny (Staré Město).