Praha – komandoria krzyżacka

Historia

   Komandoria krzyżacka została zbudowana w latach trzydziestych i czterdziestych XIII wieku na miejscu dwóch starszych dworów i kościoła św. Benedykta. Pod koniec XIV wieku została rozbudowana, pomimo postępującego upadku zakonu krzyżackiego. W latach 1382 – 1383 w Pradze mieszkali jedynie  trzej rycerze zakonni. Swą funkcję komandoria przestała pełnić na początku XV wieku. Kościół św. Benedykta stał się wówczas filią kościoła Marii Panny przed Tynem, a na terenie komandorii wybudowano parę domów mieszczańskich. W XVII wieku większą część pomieszczeń przejęli norbertanie ze Strahova i zbudowali tu seminarium wraz nową barokową świątynią.

Architektura

   Zabudowa komandorii była trzyczęściowa i ograniczona od strony wschodniej obwarowaniami miejskimi. Najstarszą jej częścią był jednonawowy kościół św. Benedykta z końca XII lub początku XIII wieku, od strony wschodniej zamknięty półokrągłą apsydą. W zachodniej części kościół został wyposażony w emporę. W połowie XIII wieku został powiększony o nawę północną i południową, przy czym tą pierwszą również zamknięto od wschodu apsydą. W momencie budowy muru miejskiego obydwie apsydy włączono w obwarowania, w ten sposób, iż wystawały przed zewnętrzne lico muru obronnego, zajmując teren międzymurza. Kolejna rozbudowa z XIV wieku przedłużyła nawę główną i południową w kierunku zachodnim. Przy fasadzie dodatkowo wzniesiono wówczas czworoboczną wieżę – dzwonnicę.
   Po zachodniej stronie kościoła znajdował się w przybliżeniu trójkątny w planie, otoczony masywnym murem dziedziniec, którego północna kurtyna zastawiona była podłużnym budynkiem gospodarczym (jego część stanowił starszy romański dom). Rdzeń komandorii stanowiło czteroskrzydłowe założenie po stronie południowo – zachodniej, zamykające niewielki wewnętrzny dziedzińczyk. Wstęp do niego prowadził od strony północnej, tam też wykopano płytki przekop, a przed wilczym dołem przerzucono zwodzony most. Najstarszym i najszerszym skrzydłem był budynek północny. Pozostałe trzy prawdopodobnie dostawiono w trakcie XIV-wiecznej rozbudowy (nie ma pewności czy dwie piwnice południowe są reliktami starszego budynku, czy efektem przebudowy z XIV wieku), podobnie jak północno – wschodni aneks w narożniku dziedzińca. Aneks ten mógł mieć związek z przejazdem bramnym lub ewentualnie z arkadowym krużgankiem.

Stan obecny

   Komandoria, a wraz z nią kościół św. Benedykta nie zachowała się do czasów współczesnych. Wszelkie informacje o niej czerpiemy dziś z wykopalisk archeologicznych. Obecnie na jej miejscu stoi centrum handlowe Kotva.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Strona internetowa praha-archeologicka.cz, Kostel sv. Benedikta a komenda Řádu německých rytířů.