Praha – kaplica Bożego Ciała na Karlově náměstí

Historia

   Kaplica pod wezwaniem Bożego Ciała i Krwi Pana oraz Dziewicy Maryi i św. Feliksa i Adaukta została zbudowana na rynku Nowego Miasta praskiego, później targu bydła, w latach 1382–1393. Stanęła w sąsiedztwie drewnianej wieży, w której raz do roku od końca XIV wieku ukazywano pielgrzymom najcenniejsze relikwie Męki Pańskiej i związane z nimi klejnoty koronacyjne oraz inne świętości należące do skarbu koronacyjnego cesarza Karola IV.  Według kronikarza Beneša Krabice z Veitmile pielgrzymi wypełniali wówczas cały rynek. Około 1397 roku drewnianą wieżę przebudowano na kamienną.
   Kaplicę zbudowało czterdziestu członków bractwa mającego w swym herbie obręcz z młotkiem. Należeli do niego przedstawiciele duchowieństwa, także wyższego, mieszczanie oraz członkowie stanu rycerskiego. Dzięki sfinansowaniu budowy posiadali oni prawo do patronatu świątyni. W 1403 roku przekazali oni kaplicę wraz ze wszystkimi prawami i dochodami uniwersytetowi praskiemu. W akcie tym uczestniczył między innymi Jan Hus, duchowny, filozof, reformator Kościoła, prekursor protestantyzmu, a zarazem rektor uczelni i ostatecznie  czeski bohater narodowy. W okresie przedhusyckim kaplica stała się miejscem ogłaszania królewskich i miejskich rozporządzeń. W 1437 roku ogłoszono tutaj kompaktaty praskie, czyli  ugodę zawartą przez umiarkowany odłam husytów z soborem bazylejskim, której tekst wyryto w kamieniu i osadzono na ścianach kaplicy. W tym samym roku po prawie 20 latach przerwy spowodowanej wojnami husyckimi, powrócono (do czasu śmierci Zygmunta Luksemburczyka) do tradycji ukazywania mieszczanom relikwii. Po wojnach husyckich kaplica pełniła nie tylko funkcję kultową, ale była także miejscem pochówku mistrzów uniwersyteckich, grzebanych na otaczającym ją cmentarzu. Posiadali oni kaplicę wraz z niemieckimi kalwinami do 1622 roku, kiedy to cesarz Ferdynand II przekazał ją jezuitom. Po rozwiązaniu zakonu jezuitów w 1773 roku budynek przekazano pod zarząd parafii św. Wojciecha w Jirchářích. W 1784 roku kaplica została ostatecznie zamknięta, a w 1791 roku zburzona.

Architektura

   Kaplicę wzniesiono na planie równoramiennego krzyża do którego ramion dostawione zostało wieloboczne prezbiterium oraz grupa sześciu wielobocznie zamkniętych kaplic, dzięki którym budynek uzyskał długość około 29 metrów na obu osiach. Dokładny kształt kaplic jest przedmiotem różnorodnych interpretacji, najczęściej przedstawiane są jako oskarpowane budowle o trójbocznych zamknięciach lub konstrukcje czworoboczne z narożnymi przyporami. Pośrodku kaplicy znajdowała się kwadratowa wieża. Średnica całego kompleksu, w tym otaczającego kaplicę cmentarza, odgrodzonego od rynku murem, wynosiła 36 metrów. Mur prawdopodobnie nie był zwykłym płotem, lecz mógł pełnić funkcje obronne, jako iż na XVII wiecznych rycinach zwieńczony jest krenelażem.

Stan obecny

   Kaplica nie zachowała się do czasów współczesnych, co z pewnością jest niepowetowaną stratą, ze względu na wyjątkowość konstrukcji kaplicy na terenie państwa czeskiego. Obecnie na jej miejscu przebiega droga przecinająca Plac Karola.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Černochová J., Kaple Božího Těla a krve na Karlově náměstí, Praha 2017.
Strona internetowa praha-archeologicka.cz, Kaple Božího Těla na Karlově náměstí.