Praha – dom Kamiennego Dzwonu

Historia

   Pierwsza pisemna wzmianka o domu pochodzi z 1363 roku, kiedy to należał do mieszczanina Henslina Pesolda z Chebu. W kolejnych latach jego właściciele, zamożni mieszczanie i drobni szlachcice, często się zmieniali. Od 1417 roku poświadczone jest używanie dzwonu, przytwierdzonego do elewacji budynku.
   Między 1484 a 1513 rokiem cena domu wzrosła dwukrotnie, co sugeruje, że w okresie tym nastąpiły znaczące przebudowy. W latach 80-tych XVI wieku, w czasach gdy dzierżył go Václav Šlechta z Pomberka, zbudowano renesansowy portal wejściowy oraz skrzydło wschodnie. Później dodano skrzydło północne, które zamknęło wewnętrzny dziedziniec. Po 1685 roku przeprowadzono gruntowną renowację i przebudowę, usunięto wówczas gotycki dach i wprowadzono barokowe elementy wystroju i  detali architektonicznych. W 1775 roku na dziedzińcu wstawiono krużganki, a elewacje zewnętrzne pokryto stiukową dekoracją. W XX wieku pomieszczenia domu były wykorzystywane jako biura, magazyny i warsztaty, przez co budynek popadł w zaniedbanie. W latach 1975-1987 po przeprowadzeniu szczegółowych badań dom poddano gruntownej regotyzacji.

Architektura

   Budynek składa się z narożnej czworobocznej wieży oraz przystawionego do niej skrzydła południowego. Skrzydła północne i wschodnie, które wydzieliły wewnętrzny dziedziniec dobudowano w XVI wieku. Pierwotnie istniało jeszcze poprzeczne zachodnie skrzydło.
   Najbardziej dekoracyjna była fasada zachodnia zwrócona w stronę rynku Starego Miasta. W porównaniu z resztą elewacji wyróżniała się dokładnie opracowanymi, nie otynkowanymi blokami kamieni. Trzy kondygnacje oświetlały duże ostrołukowe okna, rozmieszczone na piętrach w trzech osiach. Były dwudzielne i zdobione bogatym maswerkiem. Nad oknami umieszczono wimpergi ze wzorami trójliści zwieńczonymi kwiatonami, a pomiędzy oknami znalazły się nisze, pierwotnie mieszczące posągi. Pomiędzy oknami na pierwszym piętrze znajdowały się posągi króla i królowej siedzących na tronie, a towarzyszyli im rycerze w pełnych zbrojach. Na drugim piętrze być może znajdowały się posągi świętych patronów: Wacława, Wita, Wojciecha i Prokopa. Nisze również wieńczyły wimpergi i kwiatony.
   Przyziemie wieży składało się z dużej sieni wejściowej. Z niej przedostać się można było do korytarza na wschód od wieży, a z niego do czworobocznego przedsionka oraz kaplicy usytuowanej w skrzydle południowym. Zwieńczono ją dwoma polami sklepienia krzyżowo – żebrowego, oddzielonymi od siebie szerokim pasem. Wnętrze pokryto około 1310 roku ściennymi polichromiami. Pierwotnie przed konsekracją tego pomieszczenia mógł się tam znajdować pokój kupca, który zwykle sytuowano w średniowiecznych domach za sienią wejściową.
   Piętro wieży dostępne był po spiralnej klatce schodowej umieszczonej w północno – wschodnim narożniku. Także tam znajdowała się jedna duża przestrzeń, zapewne wykorzystywana do celów reprezentacyjnych. Oświetlające ją okna osadzono w głębokich niszach z bocznymi ławami. W pomieszczeniu ponad kaplicą znajdowało się oratorium, usytuowane pomiędzy pomieszczeniami mieszkalnymi. Wewnątrz miało ono wiele detali architektonicznych z których najbardziej widoczna jest potrójna nisza we wschodniej ścianie. Oratorium zwieńczono dwoma polami sklepienia krzyżowego o żebrach profilowanych na kształt gruszki.
   Układ pomieszczeń drugiego piętra zbliżony był do kondygnacji niższych, lecz drugie piętro wieży nie było bezpośrednio połączone z pozostałymi skrzydłami ze względu na różnicę wysokości. Dziś sala w wieży jest jednoprzestrzenna, pierwotnie jednak podzielona była na mniejszy hol wejściowy, ogrzewany kominkiem pokój i salę z oknami wychodzącymi na rynek. Pomieszczenia te zapewne rozdzielały drewniane ścianki działowe, drewniany był także stop pomieszczeń.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Dům U Kamenného zvonu.
Strona internetowa wikipedia.org, Dům U Kamenného zvonu.