Potvorov – kościół św Mikołaja

Historia

   Kościół św. Mikołaja został wzniesiony na początku XIII wieku. W okresie wojen husyckich został zniszczony. W 1741 roku dokonano jego przebudowy wznosząc barokową kruchtę po stronie południowej. W 1785 roku pierwotna bryła została dodatkowo zniekształcona dobudowaniem zakrystii, a w 1824 roku wieży po stronie zachodniej, do której po parunastu latach dostawiono jeszcze aneks z klatką schodową.

Architektura

   Kościół usytuowano na wzgórzu dominującym nad wioską. Pierwotnie otoczony był ziemnymi wałami i fosą oraz sąsiadował z zabudowaniami pańskimi. Został wzniesiony jako romańska, orientowana budowla jednonawowa z przestronną apsydą po stronie wschodniej. Nawa otrzymała 17 metrów długości i 9 metrów szerokości, a jej mur 1,2 metra grubości. Świątynia opiera się na zakończonym gzymsem cokole o wysokości 1 metra. Wszystkie elewacje zewnętrzne ozdobiono lizenami, przechodzącymi płynnie w arkadowy fryz z profilowanymi krawędziami. Od południa wnętrze oświetlały cztery nieduże, zamknięte półkoliście okna oraz dwa rzadko spotykane okrągłe okna. Mniej więcej pośrodku południowej strony nawy umieszczono portal, służący głównie zwykłym wiernym. Od północy nawę oświetlały trzy okna oraz dodatkowe trzy umieszczone w apsydzie.
   Wewnątrz kościoła całą zachodnią przestrzeń nawy wypełniała empora, do której prowadził zachodni portal, pierwotnie połączony nadwieszaną kładką z pobliskimi zabudowaniami pańskimi. Portal znajdował się w południowej części zachodniej ściany, północna część była natomiast przepruta półokrągłym oknem. Główne podparcie trybuny tworzyły dwie arkady, osadzone na centralnie umieszczonym filarze i przyściennych pilastrach. Jej przyziemie zostało sklepione dwoma polami krzyżowymi z żebrami. Na konsoli wystającej ze środkowego filara zapewne usytuowany był ołtarzyk. Być może cała zachodnia część nawy pierwotnie przechodziła w wieżę, obniżoną w czasach nowożytnych.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.

Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa romarch.cz, Potvorov.