Historia
Wieś Arnoltovice prawdopodobnie założył jeden z biskupich lenników o imieniu Arnolt, gdyż okoliczne ziemie od połowy XIII wieku należały do ołomunieckiego biskupstwa. Jak większość otoczenia biskupa Brunona z Schauenburgu mógł on pochodzić z północnych Niemiec, ale osadnicy byli Morawianami, dlatego nazwa używana była wyłącznie w formie słowiańskiej. W 1307 roku z Arnoltovic pisał się niejaki Jiří, syn Arnolta, a od połowy XIV wieku Jenec z Arnoltovic, który w 1371 roku był burgrabią na zamku w Blanseku. Sam zamek pojawił się w źródłach pisanych w 1376 roku, przy okazji sprzedaży Oldřichowi Kortelangenowi.
W 1392 roku Jindřich z Arnoltrovic i Běli odsprzedał miasto Meziříčí i osadę Arnoltovice wraz z zamkiem biskupowi Mikulášowi z Rýzmburka. Hierarcha musiał kilkukrotnie przebywać w Arnoltovicach, gdyż wydał w nich pod koniec XIV wieku parę dokumentów. Zamek zapewne miał wówczas spore znaczenie, gdyż zarządzał nim wspomniany w 1393 roku burgrabia, a we wnętrzach znajdowała się kaplica, obsługiwana przez odnotowanego w 1422 roku kapelana. W 1396 roku od biskupa zamek dostał wraz z okolicznymi majątkami w lenno Lacek z Kravař. Następnie Arnoltovice oddzielono od dóbr Meziříčí, gdy przeszły na Jindřicha z Bystřicy i Choryni.
Zamek przetrwał rewolucję husycką i nadal był zamieszkany w latach 40-tych XV wieku. W 1449 roku Jindřich z Bystřicy i Arnoltovic sprzedał go wraz ze wsią Janovi z Broňova. W 1463 roku ich właścicielem był już Zich z Nezceniv zwany Rynda. Około 1480 roku Arnoltovice zostały ponownie połączone z majątkiem w Meziříčí, przez co zamek stracił na znaczeniu. Zapewne wkrótce potem został opuszczony. Ewentualnie do zniszczenia budowli doszło w czasie walk węgiersko – czeskich z drugiej połowy XV wieku.
Architektura
Zamek arnoltovicki wzniesiono na południowym cyplu długiego wzgórza zwanego Junákov. Od reszty wzniesienia został on odcięty poprzecznym przekopem o szerokości od 15 do 20 metrów i głębokości 5 metrów. Teren zamku przewyższał podnóże cypla około 13 metrami. Na wschodzie zbocza opadały ku dolinie rzeki Bečva, natomiast na południu ku jej mniejszemu dopływowi. Od zachodu zamek zabezpieczał niewielki jar.
Ze względu na ukształtowanie terenu zamek uzyskał w przybliżeniu trójkątny w planie kształt o długości boków 30, 35 i 40 metrów. Wzdłuż krawędzi cypla poprowadzony był obwód kamiennych murów obronnych. Budynek mieszkalny przypuszczalnie zajmował najbezpieczniejsze miejsce, a więc południową część dziedzińca, przy skraju cypla. Brama musiała się znajdować po przeciwnej, północnej stronie. Zamek zapewne był założeniem bezwieżowym, ale sam budynek mieszkalny mógł mieć formę wieżową, dominującą nad całym dziedzińcem.
Po północnej stronie rdzenia zamku wydłużone na osi wschód – zachód spłaszczenie terenu zapewne zajmowane było przez podzamcze. Miało ono szerokość około 15 metrów i długość sięgającą około 60 metrów. Od strony czoła zabezpieczał je kolejny przekop i ziemny wał. Obwód obwarowań podzamcza mógł być w całości konstrukcji drewnianej, podobnie jak umieszczona na majdanie zabudowa gospodarcza.
Stan obecny
Zamek nie zachował się do czasów współczesnych. Teren na którym go wzniesiono znajduje się obecnie na prywatnej działce i jest trudno dostępny, choć po uzgodnieniu z właścicielem możliwy do zobaczenia. W południowej części plateau znajduje się wgłębienie, będące prawdopodobnie pozostałością po dawnym budynku mieszkalnym. Kolejne obniżenie znajduje się w centrum wzniesienia, a drugie mniejsze na wschodzie, nie ma jednak pewności, czy nie są one nowożytnego pochodzenia. Po stronie północnej drugie spłaszczenie terenu zapewne zajmowane było przez podzamcze.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Morava, t. II, red. Z.Fiala, Praha 1983.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.