Polička – miejskie mury obronne

Historia

   Polička została założona w 1265 roku na polecenie króla Przemysła Ottokara II. W początkowym okresie formowania miasta, było ono zabezpieczone jedynie drewniano – ziemnymi obwarowaniami. Wymianę fortyfikacji na kamienne mury obronne rozpoczęto w połowie XIV wieku.
   W czasie wojen husyckich Polička początkowo, jako miasto królewskie, nie przystąpiła do buntowników. Na stronę husytów przeszła dopiero w obliczu kampanii prażan pod wodzą Jana Žižki. W 1421 roku miasto, prawdopodobnie w wyniku zdrady, zostało zajęte przez wojska Zygmunta Luksemburczyka. W drugiej połowie XV wieku w trakcie walk czesko – węgierskich obwarowania dwukrotnie: w 1468 i w 1469 roku, obroniły miasto przed atakami wojsk Macieja Korwina. W okresie tym, w trakcie panowania Jerzego z Podiebradów fortyfikacje zostały wzmocnione i przystosowane do użycia broni palnej.
   W czasie wojny trzydziestoletniej średniowieczne obwarowania straciły już na znaczeniu. W późniejszym okresie służyły już tylko do kontroli przyjezdnych i skutecznego pobierania opłat celnych. Z czasem popadły też w zaniedbanie i zaczęły  być rozbierane na materiał budowlany, zwłaszcza po pożarze miasta w 1845 roku. W XIX wieku rozebrano wszystkie bramy wraz z barbakanami, zasypano fosy, a do ocalałych fragmentów murów przystawiono zabudowania mieszkalne. Od 1973 roku rozpoczęto stopniową renowację średniowiecznych obwarowań.

Architektura

   Najstarsze obwarowania składały się z szerokiego na 4 metry i wysokiego na 1 metr ziemnego wału, zwieńczonego na koronie drewnianą palisadą, bądź częstokołem. Przed wałem niewątpliwie znajdował się rów, który powstał poprzez wykopywanie ziemi w celu usypania wału.
   Mur obronny z XIV wieku miał 2,5 metra grubości i wysoki był od strony polnej na około 10 metrów. Od strony wewnętrznej (miasta) na wysokości 8 metrów, na odsadzce znajdował się chodnik obrońców, chroniony przedpiersiem z krenelażem. Pierścień obwarowań otaczał miasto na planie zbliżonym do owalu, osiągając długość 1220 metrów. Wzmacniało go 19 półcylindrycznych, otwartych od wewnątrz baszt o wysokości 22 metrów, rozmieszczonych dość równomiernie na całym obwodzie. W przyziemiu baszty były sklepione kolebkowo, piętro znajdowało się na poziomie chodnika w koronie murów i było dostępne przez dwa boczne przejścia, a drugie piętro pierwotnie prawdopodobnie zwieńczone było krenelażem. Zadaszenie baszt pojawić się mogło w trakcie XV-wiecznych modernizacji.
   Zewnętrzną strefę obrony stanowił niższy mur parchamu, wysunięty 9 metrów (na południu 7 metrów) przed główny obwód obronny. Jego wysokość osiągała około 4 metry, a grubość tylko 0,9 metra. Nie posiadał otworów strzelczych ani ganku dla obrońców. Stanowił jedynie pasywną barierę umieszczoną przed szeroką na 14 metrów nawodnioną fosą. Najbardziej w przedpole wysunięty był ziemny wał (szeroki u podstawy na 11 metrów, wysoki na 4 metry), być może wzmocniony palisadą. Od strony południowej miasto zabezpieczał staw.
   Wjazd do miasta umożliwiały cztery bramy: Litomyška, Limberská, Kamenecká i Starohradská. Dodatkowo funkcjonowała jeszcze mniejsza furta, zapewniająca wyjście od strony południowej, nad staw. Główne bramy umieszczono w czworobocznych wieżach o wysokości około 20 metrów. W XV wieku, za panowania króla Jerzego z Podiebradów bramy wzmocniono barbakanami umieszczonymi na końcu długich szyj bramnych. Wjazd do nich możliwy był po przekroczeniu zwodzonych mostów. W przyziemiu posiadały stanowiska dla dział, a na piętrach otwory strzelcze dla ręcznej broni palnej. Obronę dodatkowo wzmocniono poprzez wykopanie drugiej fosy o szerokości 16 metrów, połączonej na południowym – zachodzie i południowym – wschodzie ze stawem.

Stan obecny

   Mury miejskie w Poličce należą do jednych z najlepiej zachowanych średniowiecznych obwarowań na terenie Czech. W najlepszym stanie przetrwały po stronie południowej, północno – wschodniej, północno – zachodniej i zachodniej dawnego obwodu.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Polička městské opevnění.

Strona internetowa policka.org, Gotické opevnění.