Pařížov – kościół św Marii Magdaleny

Historia

   Kościół św. Marii Magdaleny został zbudowany w pierwszej połowie XII wieku (prawdopodobnie między 1110 a 1127 rokiem) w usytuowanej w dolinie Doubrava, osadzie Pařížov. We wczesnym średniowieczu obszar ten był gęsto zaludniony, o czym świadczą dwa romańskie kościoły w odległości mniejszej niż pięć kilometrów. Pierwsza wzmianka źródłowa o wsi pochodzi z 1398 roku, a kościół jest wspomniany dopiero w 1557 roku. W 1837 roku przeprowadzono gruntowną jego przebudowę, został przedłużony w kierunku wschodnim i zakończony całkiem nowym prezbiterium.

Architektura

   Kościół wzniesiono na nadrzecznym cyplu jako romańską, orientowaną budowlę, składającą się z prostokątnej nawy, prawdopodobnie zakończonej od wschodu półkolistą apsydą, a od zachodu poprzedzoną czworoboczną wieżą. Jej boki u podstawy miały 4,5 metra długości, a ściany grubość od 0,78 metra (południowa i wschodnia) do 1,77 metra (północna i zachodnia).
   Wewnątrz, po stronie zachodniej nawy umieszczono emporę. Prowadził na nią górny portal, znajdujący się w bocznej ścianie nawy. Ponadto empora połączona była małym portalem z komorą na piętrze wieży, opartą na stropie i przesklepioną kolebką. Piętro wieży dostępne było z zewnątrz poprzez portal w południowo-zachodnim narożniku. Za nim znajdował się krótki korytarz o długości około 1,2 metra, którym można dostać się było do wieży, a także do klatki schodowej w grubości muru. Ciasne i ciemne pomieszczenie w przyziemiu wieży o boku długości jedynie 1,95 metra, oświetlone tylko szczelinowym otworem, nie miało połączenia z nawą, było więc dostępne jedynie schodami prowadzącymi z piętra wieży. Na górne kondygnacje wieży wschodziło się natomiast wąskimi schodkami, umieszczonymi w grubości muru i dalej poprzez drabinę na dzwonnicę. Ta najwyższa kondygnacja oświetlona była z wszystkich stron dużymi, romańskimi, trójdzielnymi oknami. Każde niższe piętro było oświetlone tylko jednym otworem szczelinowym.
   W bliskim sąsiedztwie kościoła prawdopodobnie znajdował się rycerski dwór, być może połączony nadwieszaną kładką bezpośrednio z wieżą, by umożliwić właścicielom szybki dostęp do empory patronowej, z której wysłuchiwali oni mszy i innych uroczystości. Inną możliwością jest istnienie drewnianych, zewnętrznych schodów prowadzących na piętro wieży z poziomu gruntu. Pozostali mieszkańcy osady do kościoła wschodzili poprzez portal w południowej ścianie nawy.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.

Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa romarch.cz, Pařížov – konstrukční principy při výstavbě románské věže kostela.