Panenský Týnec – kościół Panny Marii

Historia

   We wczesnym średniowieczu wieś była własnością klasztoru Kladruby, lecz w XIII wieku została przejęta przez panów z Žerotína. Około 1280 roku jeden z członków tego rodu, Plichta ze Žerotína ufundował w niej klasztor klarysek. Jego pierwszą, jeszcze drewnianą świątynię wybudowano prawdopodobnie niedługo po fundacji. Wznoszenie kościoła murowanego rozpoczęto około 1371 roku, choć prace te już w 1382 roku zostały wstrzymane przez groźny pożar. Początek wojen husyckich oznaczał definitywne przerwanie budowy. W 1420 roku klasztor został spalony przez husytów, a klaryski musiały wyjechać do klasztoru św. Agnieszki w Pradze. Po zakończeniu wojen siostry powróciły do Panenskiego Týnca, gdzie przed 1443 rokiem Jaroslav i Plichta z Žerotína sfinansowali naprawy klasztoru.
   Po wygaśnięciu rodu panów z Žerotína majątek należał do rodziny Lobkowiców, a później do rodziny Zajíców z Hazmburka, którzy wspierali klasztor do 1497 roku. W 1548 roku klasztor przebudowano w stylu renesansowym, lecz gdy w 1624 roku cesarz Ferdynand II odrestaurował klasztor św. Agnieszki, część zakonnic przeniosła się ponownie do Pragi. W 1643 zabudowania klasztorne i nieukończony kościół w Panenskim Týncu ponownie strawił pożar. Ówczesna przeorysza klarysek Anna Klara z
Bystřicy postanowiła całkowicie opuścić zrujnowaną zabudowę.
   W 1744 roku przy nieukończonym kościele wzniesiono nową barokową dzwonnicę, co już nieodwracalne uniemożliwiło ukończenie pierwotnej koncepcji trójnawowego kościoła. Po zniesieniu konwentu klarysek przez cesarza Józefa II w 1782 roku, zabudowa klasztoru należała do funduszu religijnego, od którego odkupił je praski mieszczanin Jan Tuscany. W pierwszej połowie XIX wieku jego potomkowie przebudowali klasztorne budynki na pałac, który w 1945 roku został znacjonalizowany i przeszedł na własność skarbu państwa.

Architektura

   Kościół klasztorny Panny Marii planowany był jako trójnawowa budowla o kwadratowym w planie korpusie i wydłużonym trójprzęsłowym prezbiterium z wielobocznym zamknięciem po stronie wschodniej. Całość miała być opięta zewnętrznymi przyporami i zwieńczona wewnątrz sklepieniami krzyżowo – żebrowymi. Prezbiterium osiągnęło 21 metrów długości, 9 metrów szerokości i ponad 20 metrów wysokości. Ponadto zdołano wznieść jedynie część ścian obwodowych korpusu, zwłaszcza po stronie południowej, gdzie planowany był ozdobny portal wejściowy. Przy budowie świątyni prawdopodobnie brała udział strzecha budowlana sławnego architekta Petra Parléřa.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa wikipedia.org, Nedostavěný chrám v Panenském Týnci.