Oltářík – zamek

Historia

   Zamek został wzniesiony w drugiej ćwierci XV wieku przez husyckiego hejtmana Jakoubka z Vřesovic, który podczas rewolucji zdołał uchwycić znaczące posiadłości w północno-zachodnich Czechach. W celu ich ochrony, a konkretnie by zabezpieczyć swe wsie Chrášťany i Děkovka, przed katolicką szlachtą panów z Házmburka i rodem Kaplířów z Sulevic, zbudował właśnie zamek Oltářík. Jako budowla o przeznaczeniu czysto wojskowym, po zakończeniu wojen husyckich z pewnością stracił na znaczeniu. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1450 roku, kiedy to Jakoubek i jego syn Jan oddali go w zastaw za 300 kop groszy Janowi z Polenska i z Vršovic. W 1468 roku od syna Jana, Mikuláša z Polenska, Oltářík odkupili Jan i Oldřich z Házmburka, którzy byli zainteresowani ochroną swych pobliskich majątków z północnego zachodu. Późniejsze informacje są bardzo skąpe. Wiadomo jedynie, iż zamek pod koniec XV lub na początku XVI wieku przeszedł w posiadanie rodu z Illburka. Prawdopodobnie jako niezdatny do zamieszkania według nowych renesansowych potrzeb, został porzucony około 1531 roku. Jego opuszczenie mogło być również spowodowane pożarem.

Architektura

   Niewielki zamek ze względu na niedostępność i doskonały widok na szeroką okolicę, usytuowano na skalistym, wulkanicznym wzniesieniu, górującym o ponad 250 metrów nad wsią Děkovka (565 metrów n.p.m.). Położenie takie praktycznie uniemożliwiało oblężenie go przy pomocy szybko rozwijającej się w XV wieku artylerii ogniowej, lecz jednocześnie wpływało na skromne możliwości mieszkalne. Od strony południowej i zachodniej stok był bardzo stromy, po stronie północnej natomiast wypełniały go bazaltowe skały w kształcie słupów lub obelisków, poniżej których znajdowała się niewielka płaska przestrzeń podzamcza. Zamek był dostępny tylko pieszo, więc wejście do bramy nie było szersze niż 90 cm. Droga wznosiła się wzdłuż bardziej przystępnego wschodniego zbocza do zewnętrznej wieży bramnej, prowadzącej na podzamcze po prawej stronie lub po głębokim łuku na południowym – wschodzie do głównej wieży. Podzamcze nie posiadało zabudowy murowanej, a jedynie drewniane, niewielkie budynki gospodarcze.
   Głównym elementem zamku była wielka wieża mieszkalna o trapezowatym kształcie z zaokrąglonymi narożnikami po stronie północnej. Posiadała wymiary 15,3 x 11,3 metra i mury grube na około 1,6 metra. Przyziemie wieży, oparte na nierównym, południowym, pochyłym terenie, zostało podzielone przegrodą na dwie komory o różnej wysokości, z których południowa, oświetlona wąskim oknem od zachodu, miała wejście z zewnątrz, dostępne po rampie przy wschodniej skale. Całe pierwsze piętro, o powierzchni około 5,5 x 12 metrów, zajmowała pojedyncza sala, do której wejście umożliwiał południowy, poprzedzony schodami portal. W zachowanych fragmentach muru piętra odnaleźć można relikty większego okna z bocznymi ławami umieszczonymi w niszy. Zarówno przyziemie jak i piętro zwieńczone były płaskimi, drewnianymi stropami. Z poziomu przyziemia można się było również dostać do piwnicy.

Stan obecny

   Zamek zachował się do dnia dzisiejszego w formie trwałej ruiny. Widoczne są fragmenty większości ścian wieży mieszkalnej, dochodzące w najwyższych miejscach do poziomu piętra oraz ruiny zewnętrznej wieży bramnej. Wstęp na teren nieco zaniedbanego i wymagającego prac renowacyjnych zamku jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.