Historia
Pierwsza wzmianka o zamku Olomučany odnotowana została w 1346 roku, w dokumencie dzielącym majątek panów z Lipy, lecz dzięki badaniom archeologicznym wiadomo, iż jego budowa miała miejsce w drugiej połowie XIII wieku. Wzniesiono go w strategicznym miejscu, strzegącym szlaku handlowego prowadzącego przez dolinę Svitavy. Należeć mógł do Jindřicha z Lipy, który skupował majątki panów z Obřan, w tym zniszczony już wówczas zamek Obřany. Olomučany stanowić mogły ośrodek zarządzania majątkiem ziemskim, połączonym z pozbawionymi zamku Obřanami. Po połowie XIV wieku, za panowania Čeněka z Lipy, złączone majątki rozdzielono. Odtąd też na zamku siedział Vilém z Opatovic, piszący się z Olomučan w 1374 roku. Krótko przed 1406 rokiem właścicielem zamku został Jan Bidlo. Jako, iż w 1437 roku pisał się on już z Otradic, to przypuszczalnie Olomučany w okresie tym nie były zamieszkane. Być może zamek został zniszczony w trakcie wojen husyckich.
Architektura
Zamek wzniesiono na krańcu długiego cypla o wysokich i stromych zboczach, usytuowanego nad lewym (wschodnim) brzegiem rzeki Svitavy, w pobliżu wpadającego do niej na północy mniejszego strumienia. Cypel rozciągał się od południowego – wschodu na północny – zachód, gdzie lekko się zwężał. Bardziej przystępną część południową zabezpieczono szerokim na 24-32 metry i głębokim na 8 metrów rowem suchej fosy. Usytuowano tam drogę dojazdową na zamek, prowadzącą leśnym szlakiem ze wsi Olomučany, która leżała w dolinie na południowym – wschodzie.
Brama prawdopodobnie znajdowała się po stronie południowej, w pobliżu narożnika zamku. Ewentualnie portal przebito od wschodu, również w narożniku obwarowań. Z kierunku południowo – wschodniego zamek zabezpieczono masywnym murem tarczowym, wzniesionym zapewne z powodu dużego spadku terenu z grzbietu tylnej części cypla, którym wiodła droga dojazdowa. Po przebyciu drewnianego mostu nad fosą osiągało się międzymurze (parcham) lub przedbramię, a następnie wchodziło w obręb głównego obwodu obronnego.
Główna część zamku podzielona była na dwa dziedzińce, rozdzielone poprzecznym murem. W jego linii wzniesiono strzegącą drugą i trzecią bramę wieżę główną. Jej kształt nie jest pewny, była albo czworoboczna (wymiary około 88 x 8,8 metra), albo, co bardziej prawdopodobne, okrągła z ostrzem (ostrogą) skierowanym na południe. Przedni dziedziniec, umieszczony między murem tarczowym a wieżą, był nieco mniejszy, wielkości 31 x 26 metrów. Być może pełnił rolę podzamcza. Tylni dziedziniec posiadał wymiary 41 x 31 metrów i jako najbezpieczniejsze miejsce na zamku zabudowany był po stronie północno – zachodniej domem mieszkalnym. Dom był dwu lub trójprzestrzenny, z murami grubości 2,3 metra. Drugi, mniejszy budynek dostawiony był do kurtyny północnej.
Stan obecny
Zamek nie zachował się do czasów współczesnych. Widoczne są jedynie niewielkie kamienne relikty murów obronnych i zabudowań oraz ślady po dawnych obwałowaniach ziemnych. Część murów została naruszona przez amatorskie wykopy. Pośród nich widoczne są uszkodzone ościeża gotyckiego okna północno – zachodniego pałacu. Miejsce jest dostępne z Blanska zielonym, około 3 kilometrowej długości szlakiem turystycznym.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Morava, t. II, red. Z.Fiala, Praha 1983.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.