Historia
Zamek zbudowano prawdopodobnie krótko przed 1365 rokiem z inicjatywy Bočka z Kunštátu i Poděbrad, przodka późniejszego króla Jerzego z Poděbrad. Nazwa Obřany przylgnęła do niego po starszym rodowym zamku, wzniesionym w okolicach Brna. Boček zbudował nową siedzibę bez zgody margrabiego morawskiego Jana Henryka, który zwrócił się do swego brata, cesarza Karola IV, o wymuszenie rozbiórki Obřan. Ostatecznie zapewne doszło jedynie do wstrzymania dalszych prac budowlanych, a nie zniszczenia zamku. Niedokończone Obřany były prawdopodobnie do początku XV wieku używane tylko tymczasowo. W latach 1406-1412 pisał się z nich Smil z Kunštátu, choć na stałe mieszkał on w pobliskim zamku Chlum. W 1415 roku majątek Obřany znajdował się w rękach Miloty z Tvorkova, znanego zwolennika husytyzmu. Zamek prawdopodobnie został zniszczony w toku dalszych walk z katolikami, być może w 1421 roku. Później zastąpiła go nowo wzniesiona budowla w mieście Bystřice.
Architektura
Zamek został wzniesiony na zakrzywionym grzbiecie wysokiego i pokrytego skałami wzniesienia. Strome zbocza zapewniały mu ochronę prawie z każdej strony, za wyjątkiem nieco łagodniejszego podejścia południowego. Najbardziej nieprzystępne były od południowego – wschodu, gdzie opadały do głębokiego jaru. Na północy i północnym – wschodzie dominowały nad doliną rzeki Bystřicka, natomiast na zachodzie nad gwałtownym obniżeniem terenu, oddzielającym zamkowe wzgórze od kolejnego, oddalonego o kilkaset metrów wzniesienia.
Na skutek ścisłego dopasowania planu zamku do naturalnej formy terenu, otrzymał on charakterystyczny i nietypowy kształt o szerokości dochodzącej maksymalnie do 15 metrów, a długości aż do 100 metrów. Mniej więcej pośrodku załamania po stronie południowej, na najbardziej łagodnym stoku wzgórza, poprowadzono w dół obwarowania chroniące drogę dojazdową i bramę. Poprzedzono je suchą fosą o szerokości 30 metrów i ziemnym wałem, który być może nigdy nie został ukończony. Fortyfikacje zewnętrzne składały się z przedbramia, budynku bramnego i muru krótkiego parchamu lub niewielkiego podzamcza. Przedbramie mogło być konstrukcji drewnianej na kamiennej podmurówce, wyposażone w wieżę lub budynek flankujący wjazd.
Parcham dochodził do głównego obwodu obronnego rdzenia zamku o grubości 2 metrów. Zachodnią część zwężającego się dziedzińca zamknięto cylindryczną wieżą o średnicy 8 metrów, a wschodnią, nieco szerszą, zajął główny budynek mieszkalny. Tuż za nim na skalnym cyplu mogła stać kolejna wieża lub strażnica o lżejszej konstrukcji. Wieża cylindryczna zajmowała najbezpieczniejsze miejsce na terenie zamku. Jej wewnętrzna przestrzeń o średnicy jedynie 2,7 metra wskazywałaby, iż nie pełniła ona funkcji mieszkalnej.
Stan obecny
Zamek Obřany przetrwał w postaci daleko posuniętej trwałej ruiny, ze znacznymi fragmentami zachowanych murów obwodowych po stronie północno – zachodniej i reliktami wieży cylindrycznej na zachodzie. O zabudowie we wschodniej części świadczą obecnie pokryte trawą nierówności terenu, wyznaczające zasięg murów obwodowych i podział na pomieszczenia przyziemia. W podobnym stanie znajduje się zabudowa dawnego podzamcza. Cały obszar zamku jest gęsto porośnięty lasem, usytuowany w odległości około 5–7 km od Chvalčova. Dostęp do niego może nie być łatwy, gdyż jest jednym z najwyżej położonych zamków morawskich.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Morava, t. II, red. Z.Fiala, Praha 1983.
Plaček M., Hrady a zámky na Moravě a ve Slezsku, Praha 1999.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.