Nový Žeberk – zamek

Historia

   Zamek Nový Žeberk został wzniesiony prawdopodobnie w pierwszym dwudziestoleciu XIV wieku. Do niedawna często mylony był z warownią w Starým Žeberku, Červenym Hrádkiem oraz zamkiem w Pyšné, dziś wiadomo jednak, iż był osobną budowlą, potwierdzoną źródłowo po raz pierwszy w 1327 roku, jako własność rodu z Bergova. W 1383 roku Starý i Nový Žeberk od Oty z Bergova kupił Těma z Koldic. Ponieważ od tamtego momentu nie ma już żadnych wzmianek o dwóch zamkach, ale tylko o Žeberku, zakłada się że mniej wygodny i słabo dostępny Stary Žeberk został wówczas opuszczony.
  
Po 1395 roku Koldicowie oddawali zamek często w zastaw: Albrechtowi z Leisneku, Jindřichowi z Ervěnic, a po 1402 Albrechtowi z Dubé, komturowi zakonu krzyżackiego. W 1412 roku zamek dzierżyli jako hejtmani garnizonu Kašpar i Jindřich z Gablence, następnie od 1418 roku Vít ze Šumburka, który połączył dobra Žeberka z Červeným Hrádkiem. Dzierżył on zamek jeszcze po wojnach husyckich, lecz przed 1454 rokiem właścicielem był już Albert z Konipas. Szesnaście lat później odnotowano informację o opuszczonej wsi Hrachovec, dawniej należącej do majątku Novego Žeberka. Przypuszcza się, iż zamek był już wówczas także niezamieszkany.

Architektura

   Zamek składał się z dwóch części: górnej, usytuowanej w najwyższej części wzniesienia i położonego od północnego – wschodu owalnego podzamcza. Rdzeń zamku miał nieregularną formę dostosowaną do kształtu wzgórza. Jego zabudowę tworzył prostokątny budynek mieszkalny (22 x 9 metrów), dostawiony do niego mur obronny, wydzielający od północy i wschodu niewielki dziedziniec oraz zewnętrzny, niższy mur parchamu od strony północnej i zachodniej.
   Niżej położone podzamcze przylegało do muru parchamu zamku górnego i obwiedzione było własnymi obwarowaniami. Od wewnątrz przylegały do nich zabudowania gospodarcze (stajnie, chlewy, domy służby itp), a od zewnątrz otaczała wykuta w skale fosa. Północno-zachodnie zbocze wzgórza zostało dodatkowo ufortyfikowane trzema przekopami (o szerokości 4 metrów, 4-8 metrów i 9–12 metrów) oraz ziemnymi wałami oraz być może pojedynczą wieżą pod rdzeniem zamku na zachodzie. Strona południowo-wschodnia zbocza nie otrzymała żadnych obwarowań. Być może z nieznanego powodu zamek, a zwłaszcza jego zewnętrzne fortyfikacje z wałami i rowami, nigdy nie zostały całkowicie ukończone.

Stan obecny

   Zamek nie zachował się do czasów współczesnych, w terenie widoczne są jedynie pozostałości ziemnych obwarowań i drobne kamienne relikty. Wstęp na obszar dawnego zamku jest wolny. Prowadzi do niego zielony szlak turystyczny z miejscowości Pyšné.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Strona internetowa hrady.cz, hrad Nový Žeberk.