Nový Kostelec – kościół Narodzenia Panny Marii

Historia

   Pierwotny, romański kościół w Novym Kostelcu został wzniesiony w drugiej połowie XII wieku lub w pierwszej połowie XIII stulecia. Najwcześniejsza wzmianka pisemna o świątyni Narodzenia Marii Panny pochodzi dopiero z opisu diecezji praskiej z 1344 -1350. Znajdowała się ona na ziemiach dóbr zamku Borotín i podlegał jej tamtejszy kościół filialny, oddzielony od Kostelca w 1386. W okresie tym kościół Narodzenia Panny Marii został poddany gotyckiej przebudowie.
   Do 1416 roku w kościele Narodzenia Panny Marii obowiązywała liturgia katolicka, później na skutek rewolucji zastąpiona obrządkiem husyckim. W 1556 roku Kostelec przypadł na własność Bohuslavovi Malovcovi, dzięki czemu wyszedł z majątku borotínskiego. Po klęsce w bitwie pod Białą Górą i upadku antyhabsburskiego powstania kościół znów został przejęty przez katolików. Pomimo napraw z 1875 roku, po pierwszej wojnie światowej kościół znajdował się złym stanie i musiał w 1928 roku przejść renowację, powtórzoną w 1946 roku z powodu groźby zawalenia stropu.

Architektura

   Kościół po gotyckiej przebudowie stał się budowlą jednonawową z prezbiterium opiętym wysokimi przyporami, o wielobocznym zamknięciu po stronie wschodniej. Po stronie północnej usytuowana została masywna, czworoboczna, oryginalnie dwupiętrowa wieża z półokrągłą, romańską jeszcze apsydą przy ścianie wschodniej, prawdopodobnie będącą pozostałością starszej rotundy. Całość kościoła otoczono murem, oryginalnie o funkcji obronnej, od południa podpieranym trzema przyporami. Otrzymał on 0,85 metra grubości i bramę po stronie południowej.
   W sklepionym krzyżowo przyziemiu wieży umieszczono zakrystię. Wnętrze wieży pierwotnie oświetlały małe otwory szczelinowe na niższych kondygnacjach oraz romańskie biforia na górnym piętrze. Nawę oraz prezbiterium przepruto wysokimi, ale dość wąskimi, rozglifionymi oknami ostrołukowymi z maswerkami w formie trójliści. Wnętrze prezbiterium przykryto sklepieniem żebrowym, nawa natomiast pierwotnie posiadała płaski, drewniany strop.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Fišera Z., Opevněné kostely: v Čechách, na Moravě a ve Slezsku, t. 1, Praha 2015.

Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel Narození Panny Marie (Nový Kostelec).