Načeradec – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Pierwotny romański kościół w Načeradec wzniesiono około połowy XII wieku, a po raz pierwszy wspomniano go w źródłach pisanych w 1184 roku. W 1278 roku w trakcie odbudowy po pożarze został powiększony o nowe prezbiterium. W okresie tym w Načeradec funkcjonowały dwie świątynie: nad jedną patronat sprawowali Šelmberkowie, a nad drugą panowie z Vlašimia. W 1359 roku kościół powiększono o kaplicę Panny Marii, a sześć lat później Maršík i Vítek z Šelmberka ufundowali kaplicę Wszystkich Świętych. W okresie wojen husyckich administrację świątyni przejęli kapłani utrakwistyczni, działający w Načeradec aż do 1624 roku. Cztery lata wcześniej kościół spustoszyły i obrabowały wojska węgierskie, a dziewiętnaście lat później został splądrowany przez wojska cesarskie. W 1734 roku w trakcie jednej z renowacji kaplica została połączona z zakrystią, natomiast nad nimi zbudowano oratorium. Pod koniec XIX wieku cmentarz wokół kościoła został zlikwidowany, a mur cmentarny zburzony. Podwyższono wówczas także wieżę i przekształcono jej okna. Ostatni większy remont budowli przeprowadzono po 1989 roku.

Architektura

   Najstarszy kościół z XII wieku był małą budowlą z prawie kwadratową nawą, smukłą czworoboczną wieżą od północnego – zachodu i półokrągłą apsydą po stronie wschodniej, która została w drugiej połowie XIII wieku zastąpiona podłużnym i wyższym od nawy prezbiterium. W jego wnętrzu umieszczono gotyckie sanktuarium o trójkątnym zwieńczeniu oraz w południowym murze gotyckie sedilia o trzech ostrołukach wypełnionych trólistnym maswerkiem. Jeszcze w tym okresie kościół połączony był ze wczesnośredniowiecznym dworem czy też niewielkim zamkiem, z którego panowie mięli dostęp na umieszczoną w zachodniej części nawy emporę. W 1359 roku po północnej stronie dobudowana została kaplica Panny Marii, a w 1365 roku obok niej kaplica Wszystkich Świętych (późniejsza zakrystia). Krzyżowo – żebrowe sklepienie kaplicy Panny Marii spięto zwornikami z herbowymi znakami Šelmberków: głową dzika na jednym i pelikana karmiącego pisklęta na drugim. Sklepieniem krzyżowo – żebrowym zwieńczone zostało również gotyckie prezbiterium, natomiast nawa pierwotnie posiadała płaski, drewniany strop.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa hrady.cz, Načeradec, kostel sv. Petra a Pavla.