Mladá Boleslav – zamek

Historia

   Przed powstaniem zamku na terenie Mladá Boleslav funkcjonował gród, założony przez księcia Bolesława II pod koniec X stulecia. W XI – XII wieku pełnił on ważną rolę w regionie, a około połowy XIII wieku na cyplu wzniesienia wzniesiono niewielki królewski zamek. Stary gród został krótko potem opuszczony, jego ostatnim znanym kasztelanem był w 1262 roku Jaroslav z rodziny Markvarticów, który wybudował zamek w nieodległych Michalovicach. Funkcje administracyjne majątków królewskich przejęło miasto Nymburk, a obronne nowy zamek Bezděz. Porzucone grodzisko (być może zniszczone w trakcie walk z lat 1283-1289 z brandenburczykami), zwane od tamtych czasów Hroby, było nieużywane do 1334 roku, kiedy to w jego pobliży lokowano nowe miasto. Na miejscu grodu panowie z Michalovic wznieśli nową warownię, którą dzierżyli aż do 1468 roku.
   W 1421 roku miasto Mladá Boleslav zostało zajęte bez walki przez wojska husyckie. Spalone zostały dwa klasztory, lecz zamek, po ucieczce panów z Michalovic do Bezděza, ocalał i był wykorzystywany przez husyckich hejtmanów – Kunata z Počapla, Václava Kruknára z Lobkovic i Bohuša z Klinštejna. Po bitwie pod Lipanami w 1434 roku, kiedy to sprzymierzone siły katolików i umiarkowanych husytów zniszczyły radykalne skrzydła Taborytów i Sierotek, doszło do pojednania między miastem a Petrem z Michalovic. Prawdopodobnie zamek wrócił wówczas w jego ręce, choć nie wspominano o nim w źródłach aż do 1468 roku, kiedy to został przejęty w drodze rodzinnych koneksji przez ród Tovačovskich z Cimburka.
   Na początku XVI wieku, w okresie gdy zamek był w posiadaniu Jana z Šelmberka, przeprowadzono jego późnogotycką rozbudowę, która objęła głównie części mieszkalne. Kolejne, tym razem renesansowe przekształcenia, miały miejsce po 1548 roku za Krajířów z Krajku, a następnie po pożarze z 1555 roku. W 1595 roku zamek został wykupiony przez miasto i utracił funkcję rezydencjonalną. W czasie wojny trzydziestoletniej został zdewastowany przez wojska szwedzkie, a po jej zakończeniu częściowo zrujnowany służył jako warsztat rodziny Pricquey. Na początku XVIII wieku przebudowano go na koszary, ale najważniejszy wpływ na wygląd zamku miała przebudowa Ignatza Palliardiego z lat 1752-1753. Podczas niej zamek został podwyższony o jedno piętro, nowe zadaszenie otrzymały wieże oraz powstały skrzydła północno – wschodnie i północno – zachodnie. W 1940 roku zamek służył nazistom do przetrzymywania Żydów deportowanych stąd do Polski, a do 1972 roku był magazynem tekstylnym. W połowie lat siedemdziesiątych XX wieku zdewastowana budowla została poddana renowacji, którą ukończono na początku lat dziewięćdziesiątych.

Architektura

   Zamek został zbudowany na południowo – zachodnim narożniku wzniesienia, które po odcięciu przekopem otrzymało kształt zbliżony do trójkąta. Cypel kończył się z trzech stron stromymi skałami, nadając założeniu wybitnie obronne walory. Głównym elementem zabudowy zamku był prostokątny w planie budynek usytuowany w poprzek cypla. Prawdopodobnie od początku XVI wieku był on flankowany przez dwie masywne, czworoboczne wieże: jedną po stronie północno – zachodniej, drugą po stronie południowo – wschodniej, obie były wyższe o dwie kondygnacje od środkowego budynku. Wieża południowo – wschodnia, wyposażona w klatkę schodową, była nieco szersza niż zachodnia. Tuż za nimi skalistą krawędź wzgórza dodatkowo zabezpieczał wieloboczny bastion z końca XV wieku. Wschodnią stronę dziedzińca zamykało kolejne, lecz mniejsze skrzydło mieszkalne, a od północy wjazd na zamek zabezpieczała czworoboczna wieża bramna. Dodatkowo w zachodniej ścianie obwarowań znajdowała się mniejsza furta prowadząca ku rzece Izerze i kolejna przy północno – zachodniej wieży prowadząca na podzamcze. Całość opinał zewnętrzny mur parchamu.

Stan obecny

   Obecnie na znacznie przebudowanym od czasów średniowiecza zamku znajduje się muzeum Mladá Boleslav. Pierwsza część jego wystawy poświęcona jest historii miasta i zamku od XVIII do początku XX wieku. Kolejna część wystawy poświęcona jest historii regionu.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 1999.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Strona internetowa hrady.dejiny.cz, Mladá Boleslav.