Městečko Trnávka – zamek Stary Cimburk

Historia

   Zamek został wzniesiony przez Ctibora z Lipnicy lub jego syna Bernarta na samym początku XIV wieku. Około 1330 roku Bernart dokonał wymiany zamku z Jindřichem z Lipy na tereny wokół Střílek, gdzie wkrótce założył nową warownię zwaną także Cimburkiem. Dla odróżnienia obu zamków starsze założenie w pobliżu Městečko Trnávka zaczęto nazywać Starym Cimburkiem, który w 1365 roku kupił morawski margrabia Jan Henryk Luksemburczyk. Jego syn Jodok odstąpił w 1407 roku Stary Cimburk wraz z Městečkiem Trnávka Markécie z Šumvaldu. Z Cimburka pisał się wówczas jej mąż, Dobeš z Popovic, nim w 1446 roku sprzedał zamek Vaňkovi Černohorskému z Boskovic. W drugiej połowie XV wieku majętny Vaňek dokonał wielkiej rozbudowy Starego Cimburka, kontynuowanej przez jego wnuka Oldřicha pod koniec tamtego stulecia. W 1547 roku Stary Cimburk kupił Węgier Simon Eder ze Štiavnicy, a w 1598 Adam Věžník z Věžník, który dokonał kolejnej niewielkiej przebudowy. Dotknęła ona wyłącznie części mieszkalnej zamku, jako iż był to okres renesansu, kiedy starano się podnieść i ulepszyć warunki życia. W 1645 roku zamek został zajęty przez szwedzki garnizon, lecz raczej nie wyrządził on znaczniejszych zniszczeń, a tylko spustoszył i ograbił okolicę. Po wojnie trzydziestoletniej zdewastowany zamek wciąż był użytkowany, aż do 1776 roku, kiedy to uderzenie pioruna wywołało katastrofalny pożar i w konsekwencji całkowite zniszczenie budowli.

Architektura

   Zamek usytuowano na wzniesieniu o wysokości 477 metrów n.p.m., dzięki któremu otrzymał on formę owalu o wymiarach 53 x 32 metry, wyznaczonego przez obwód bardzo grubych murów obronnych (2,4 – 2,8 metra). Po zachodniej, a być może także i północnej stronie dziedzińca, wzniesiono budynek mieszkalny, przystawiony do wewnętrznych ścian muru obronnego. Posiadał on podsklepione piwnice. Różnie interpretowane są pozostałości po południowej stronie dziedzińca, czasem wskazywane jako relikty wieży – bergfriedu, jednak bez dodatkowych badań archeologicznych bardziej prawdopodobna jest teza, iż zamek w początkowym okresie istnienia był założeniem bezwieżowym. Warownia posiadała natomiast zewnętrzny obwód muru parchamu z niewielką wieżą lub budynkiem bramnym po stronie południowej. Zewnętrzną strefę obrony stanowiła sucha fosa.
   W drugiej połowie XV wieku zamek został znacząco przebudowany. Na miejscu wschodniego muru głównego, parchamu oraz części dawnej fosy wzniesiono wówczas nowy dwuprzestrzenny budynek. Dla polepszenia obronności otrzymał on bardzo mocne zewnętrzne mury, dochodzące do 3 metrów grubości. Po stronie południowej zamku rozwinęło się podzamcze, którego czworoboczna zabudowa pod koniec XV wieku otrzymała narożną, podkowiastą masywną wieżę. Flankowała ona z dwóch stron fosę i bramę. Wjazd na podzamcze odbywał się wówczas przez południowo – wschodnią, wysuniętą w przedpole, czworoboczną wieżę bramną. Zmianie uległa również droga na zamek górny, gdyż przestała temu celowi służyć stara niewielka wieża bramna. Zamiast tego podzamcze z główną częścią zamku połączono drewnianym mostem przerzuconym ponad fosą, który prowadził na teren międzymurza.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego z zamku zachowały się niewielkie ruiny. W najlepszym stanie widoczna jest północna ściana zamku górnego przepruta dużymi, nowożytnymi już oknami, oraz zachodnie i południowe mury podzamcza wraz z dolną częścią wieży podkowiastej. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.