Mělník – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Pierwsza bezpośrednia pisemna wzmianka o kościele w Mělníku pochodzi z 1172 roku, kiedy to spłonął on po uderzeniu pioruna. Przyjmuje się, iż ta najstarsza budowla, wówczas konsekrowana jedynie pod imieniem św. Piotra, powstała jeszcze w XI wieku. Około 1330 roku dobudowano do niej zakrystię, a po 1380 roku, w czasach proboszcza Jana z Landštejna, pierwotna romańska świątynia została przebudowana w stylu gotyckim. W okresie tym zbudowano nowe prezbiterium. W latach 1483–1488 przy udziale strzechy budowlanej Johanna Spiesse z Frankfurtu zbudowano późnogotycki, trójnawowy korpus oraz masywną wieżę. W trakcie kolejnych prac z 1516 roku pod nadzorem Benedykta Rieda z Pistova przekształcono prezbiterium oraz podwyższono i na nowo sklepiono główną nawę. Pod chórem usytuowano wówczas ossuarium, ponieważ pojemność pobliskiego cmentarza wokół kościoła była ograniczona i pojawiły się problemy z grzebaniem ciał. Dziś można w nim zobaczyć kości około 10-15 tysięcy ludzi.
  
Po pożarze z 1555 roku kościół otrzymał renesansowe szczyty, a w 1681  roku barokowy hełm wieży. Gruntowna renowacja kościoła miała miejsce w latach 1910–1916. Wówczas to architekt Kamil Hilbert odkrył, iż południowo – zachodni narożnik kościoła to wieża pierwotnej romańskiej świątyni.

Architektura

   Pierwszy romański kościół prawdopodobnie był niewielką, trójnawową bazyliką z apsydą i czworoboczną wieżą zachodnią do której w 1330 roku dobudowano gotycką już zakrystię, a po 1380 roku wielobocznie zamknięte, oskarpowane prezbiterium. Romańska wieża zachowała się obecnie do wysokości 13 metrów.
   Zasadnicza zmiana wyglądu kościoła nastąpiła w latach 80-tych XV wieku, kiedy to zburzono romański korpus nawowy, a wieżę starej świątyni wkomponowano w korpus nowej trójnawowej budowli. Po jej północno – zachodniej stronie wzniesiono nową, masywną, czworoboczną wieżę o wysokości 37 metrów (wysokość górnej galerii). Pierwotnie była ona zwieńczona prostym dachem czterospadowym. Oprócz funkcji dzwonnicy pełniła również rolę strażniczo – ostrzegawczą z racji swej wysokości i położenia w pobliżu skarpy wzgórza. Aby dostosować prezbiterium do powiększonego korpusu, po 1516 roku wzniesiono nowy chór z kryptą, która służyła jako miejskie ossuarium. Zwieńczono go, podobnie jak podwyższoną wówczas główną nawę, sklepieniem gwiaździstym i sieciowym o różnych wzorach. Nawy boczne oraz zakrystia przykryte były starszymi sklepieniami krzyżowo – żebrowymi. Po stronie północnej dostawiona została kruchta ze sklepieniem sieciowym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa hrady.cz, Mělník, kostel sv. Petra a Pavla.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svatého Petra a Pavla (Mělník).