Historia
Zamek zbudowany został w drugiej połowie XIII wieku. Pierwsza wzmianka o Martinicach pojawić się miała przy imieniu najwyższego ziemskiego sędziego Boleslava z Ředhošť w 1252 roku, jednak podana przez nowożytnego etnografa, nigdy nie została potwierdzona. Dowodnie zamek po raz pierwszy wspomniany został w źródłach pisanych w 1318 roku, w przydomku Beneša i Hrona z Martinic, którzy w 1322 roku, wraz z trzecim bratem Petrem, zostali wymienieni jako synowie Jaroslava Bořita z Martinic. Ich przodkowie posiadali Martinice aż do końca XV stulecia.
W latach 1369-1373 zamek dzierżył Jan z Martinic, a w latach 1412-1416 bracia Jan, Štěpán i Arnošt. Kolejnym poświadczonym właścicielem był w 1528 roku Jaroslav Konářovski z Libonic, jednak zamek w okresie tym stracił już na znaczeniu i został opuszczony. O niezamieszkanej ruinie wspominało źródło z 1549 roku. Pozostałości zamku były jeszcze dość dobrze widoczne w XIX wieku, jednak w 1862 roku zostały rozebrane z powodu budowy pobliskiej szkoły.
Architektura
Zamek zbudowany został na łagodnie opadającym ku południowi zboczu, na północnym skraju małej osady, w bliskiej odległości od leżącego na południowym-zachodzie wczesnogotyckiego kościoła z połowy XIII wieku. W najstarszej fazie zamek miał formę precyzyjnie wymierzonego cylindrycznego obwodu dość wysokiego muru obronnego, mającego średnicę 25 metrów i wzmocnionego od zewnątrz przez dwie przypory. W jego wnętrzu na dziedzińcu wzniesiono dwa niewielkie budynki, oba przystawione do lica muru po stronie wschodniej. Całość otaczał rów fosy i zewnętrzny ziemny wał, być może zwieńczony w koronie drewnianą palisadą lub częstokołem. Fosa była wypełniona wodą i połączona z pobliskim stawem Čiperák za pomocą kanału.
Pod koniec XIV wieku, na skutek zniszczeń wywołanych pożarem, dokonano znaczącej przebudowy zamku. Po stronie południowej od zewnętrznej strony dostawiono do obwodu muru masywną czworoboczną wieżę mieszkalną, być może przeprutą przejazdem bramnym. Obwód muru obronnego został wzmocniony jeszcze co najmniej dwoma smukłymi, kwadratowymi w planie basztkami, także wysuniętymi przed zewnętrzne lico muru po stronie północnej i wschodniej. Być może trzecia podobna basztka znajdował się po stronie zachodniej. Wewnętrzna zabudowa natomiast rozrosła się do trzech budynków, które zajęły większość przestrzeni ciasnego dziedzińca.
Stan obecny
Zamek zachował się do czasów współczesnych jedynie w reliktach dolnych partii, bez zachodniej skrajnej części. Ocalałe partie murów przyziemia i fundamentów, częściowo porośnięte roślinnością, znajdują się obecnie w pobliżu prywatnych ogródków i współczesnych zabudowań mieszkalnych. Są dostępne dla amatorów zabytków, ale zapewne bez możliwości wejścia na teren dawnego dziedzińca. Pozostałości zamku znajdują się na północ od głównej drogi przelotowej przechodzącej przez wieś i na północny-wschód od pobliskiego kościoła. Ten ostatni warty jest obejrzenia między innymi z powodu zachowanych dwóch wczesnogotyckich portali.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Anderle J., Brych V., Chotěbor P., Durdík T., Fišera Z., Procházka Z., Rykl M., Slavík J., Svoboda L., Úlovec J., Encyklopedie českých tvrzí, t. 2, Praha 2000.
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Západní Čechy, t. IV, red. Z.Fiala, Praha 1985.
Kašička F., Tvrze středních Čech, Praha 1984.
Záruba F., Počátky šlechtických hradů v Čechách, Plzeň 2025.